با تيمّم را واجب كرده است امّا مصلحت در هر دو نماز يكسان است . اين احتمال ازنظر مقام ثبوت مطرح است ولى در ارتباط با اين احتمال ، بحثى ازنظر بِدار « 1 » مطرح است كه آيا انسان مىتواند در اوّل وقت مبادرت به اتيان نماز با تيمّم كند ؟ مرحوم آخوند مىفرمايد : جواز بِدار تابع اين است كه ببينيم اين نماز با تيمّم كه واجد صددرجه مصلحت است در چه شرايطى اين مقدار از مصلحت را دارا است ؟ در اينجا سه احتمال وجود دارد : 1 - مجرّد اينكه كسى در اوّل وقت فاقد الماء باشد ، موجب اين مىشود كه اگر نماز با تيمّم را بخواند همان صددرجه مصلحت نماز با وضو را تأمين كند . 2 - اگر كسى در اوّل وقت فاقد الماء باشد ، چنانچه مأيوس شود از اينكه تا آخر وقت آب پيدا كند و نماز خود را با تيمّم اتيان كند ، اين نماز ، همان مصلحت نماز با وضو را تأمين مىكند . 3 - اگر كسى در اوّل وقت فاقد الماء باشد ، نمىتواند اقدام به خواندن نماز با تيمّم كند ، حتى اگر مأيوس از يافتن آب هم باشد . بلكه حتماً بايد تا آخر وقت صبر كند . ولى اين حرف در ارتباط با بِدار به همان بحث مشروعيت برگشت مىكند كه ما در ابتداى بحث و بهعنوان مقدّمه مطرح كرديم . ما در آنجا گفتيم : « بحث ما در جايى است كه يك « نماز با تيمّم » مشروع داشته باشيم » . ولى مشروعيت آن به دست شارع است شارع مىتواند حكم به جواز بِدار كند يعنى بگويد : « خواندن نماز با تيمّم در اوّل وقت هم مشروع است » و مىتواند بگويد : « نماز با تيمّم در صورتى مشروع است كه يأس از وجدان ماء تا آخر وقت داشته باشى » . و مىتواند بگويد : « مشروعيت نماز با تيمّم در صورتى است كه تا - مثلًا - هشت ركعت مانده به آخر وقت صبر كنى و اگر تا
هامش
( 1 ) - در لغت بهمعناى « سرعت گرفتن در انجام كارى » است .