كرده و آنها را مورد مناقشه قرار داد و شما هم مناقشات ايشان را پذيرفتيد . مرحوم عراقى هم دو ثمره مطرح كرد كه شما آنها را مورد اشكال قرار داديد ، پس آيا شما معتقديد مسألهء مقدّمهء واجب فقط ثمرهء علمى دارد و هيچگونه ثمرهء عملى برآن مترتب نيست ؟ در پاسخ مىگوييم : در اينجا نكتهء دقيقى وجود دارد كه ما بر اساس آن كلام مرحوم عراقى را رها كرده و ثمراتى كه در كلام مرحوم آخوند مطرح شدند مورد توجه قرار داده مىگوييم : درست است كه آن سه ثمرهاى كه در كلام مرحوم آخوند مطرح شد نمىتواند به عنوان ثمرهء مستقيم مسألهء اصوليه مطرح باشد امّا به عنوان ثمرهء عملى مىتواند واقع شود . كسى كه نذر كرد يك واجب شرعى را انجام دهد ، چنانچه مقدّمهء واجب را انجام داد آيا وفاى به نذرش حاصل شده است يا نه ؟ درست است كه حصول وفاى به نذر و عدم حصول آن از احكام عقل است و ربطى به شارع ندارد ولى ما نمىخواهيم اين را به عنوان ثمرهء مستقيم نزاع در بحث مقدّمهء واجب قرار دهيم ، بلكه مىخواهيم به عنوان يك ثمرهء عملى با واسطه قرار دهيم . و اين نه تنها اشكالى ندارد بلكه ثمرهء عملى خوبى است . البته همانطور كه قبلًا گفتيم : اين ثمره نمىتواند به عنوان ثمرهء بحث اصولى مطرح باشد ، زيرا ثمرهء بحث اصولى بايد حكم شرعى كلى الهى باشد كه آن عبارت از نفس وجوب مقدّمه يا عدم وجوب آن مىباشد . اشكال شد كه اگر مقدّمهء واجب ، وجوب شرعى هم نداشته باشد ، بالاخره لابديّت عقليه دارد ، پس چه ثمرهء عملى بر بحث مقدّمهء واجب مترتب است ؟ ما در پاسخ ، مسألهء نذر را مطرح مىكنيم . مسألهء نذر به عنوان ثمرهء عملى ، هيچ اشكالى ندارد . اگرچه مرحوم آخوند غير از دو اشكالى كه از ايشان مطرح كرديم ، اشكالات ديگرى نيز نسبت به ثمرات سهگانه مطرح كردهاند ولى آن اشكالات قابل جواب است . و ما براى اين كه اين بحث با عظمت كه ثمرات علمى فراوانى دارد ، از ثمرهء عملى محروم نباشد ، همين مسألهء نذر و دو ثمرهء ديگر - يا حد اقل مسألهء نذر - را به عنوان ثمرهء عملى غير مستقيم براى اين مسألهء اصوليه مطرح مىكنيم .
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 588
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٥٨٨