حلّ اشكال عباديت طهارات سهگانه
بعضى از محقّقين در مقام جواب از اين اشكال برآمده و خواستهاند راهى براى اثبات عباديت طهارات سهگانه درست كنند كه در ذيل به بحث و بررسى كلام آنان مىپردازيم :
راه حلّ اوّل :
مرحوم عراقى مىفرمايد : ما از راه امر غيرى مىتوانيم عباديت طهارات سهگانه را درست كنيم بدون اينكه مسألهء دور مطرح شود . مىفرمايد : هرجا امرى به يك مركّب ذات اجزاء تعلّق مىگيرد ، اين امر - با وجود اينكه وحدتش از بين نرفته - تبعّض پيدا كرده و هر بعض آن به يكى از اجزاء آن مركّب تعلّق مىگيرد . براى تقريب كلام مرحوم عراقى مثالى ذكر مىكنيم : آب موجود در يك حوض ، واحد است ، زيرا اجزاء اين آب با يكديگر اتّصال دارند و اتّصالْ مساوق با وحدت است .
ولى با وجود اين ، داراى ابعاض متعدّد است . بههمينجهت اگر مقدارى خون در گوشهاى از حوض ريخته شود ، آب آن قسمتْ سرخرنگ مىشود ولى قسمتهاى ديگر به حال خود باقى است . بنابراين آب واحد توانست - بهلحاظ ابعاضش - معروض اعراض متعدّد واقع شود . درحالىكه وحدت آب ، محفوظ است . مرحوم عراقى عين همين مطلب را در ارتباط با امر متعلّق به يك مركّب ذات الاجزاء مطرح مىكند و مىفرمايد : فرقى نمىكند كه امر متعلّق به مركّب ذات الاجزاء ، امر نفسى باشد يا امر غيرى . همانطور كه امر نفسى متعلّق به صلاة دهجزئى ، تبعّض پيدا كرده و بر ده جزء صلاة پخش مىشود بهگونهاى كه هر جزء صلاة ، معروض جزئى از امر است ، امر غيرى متعلّق به وضو - كه مثلًا داراى پنج جزء است « 1 » -
هامش
( 1 ) - اجزاء وضو عبارتند از : غسل وجه ، غسل يدين ، مسح رأس ، مسح رجلين و قصد قربت .