فرقى ندارند ، چون طىّ مسافت جنبهء مقدّميت دارد و انجام مقدّمه موجب استحقاق ثواب نيست و آنچه موجب استحقاق ثواب است ، نفس اعمال حج است و اعمال حج هم فرقى براى آن دو ندارد » ؟ جواب : پاسخ اين اشكال ، از كلام مرحوم آخوند معلوم مىگردد . و آن اين است كه گاهى شروع در مقدّمات براى انجام ذى المقدّمه ، عنوان ديگرى به ذى المقدّمه مىدهد كه سبب زياد شدن ثواب ذى المقدّمه مىشود . خود ما هم در تعبيراتمان مىگوييم : حج اين دو با هم فرق دارد زيرا احمزيت و اشقيت حج كسى كه از دوردست آمده ، موجب فضيلت و مزيت بيشتر آن مىشود و درحقيقت ، نفس مقدّمه ، استحقاق مثوبت ندارد ، بلكه مقدّمه سبب شده است كه ذى المقدّمه عنوان ديگرى پيدا كرده و ثواب بيشترى در ارتباط با آن مطرح باشد . اين كلام مرحوم آخوند حرف خوبى است ولى بدان معنا نيست كه نفس مقدّمه - بما أنّها واجب غيرى - ثواب داشته باشد . البته اين حرف بنا بر مبناى معروف است امّا بنا بر آن مبنا كه ثواب و عقاب در ارتباط با جعل مولا باشد ، مولا حتى مىتواند بر واجب نفسى استحقاق ثواب را جعل نكند و بر واجب غيرى استحقاق ثواب را جعل كند .
اشكال در مورد طهارات سهگانه
در مورد وضو و غسل و تيمم ، نسبت به امورى كه مشروط به اين طهارات سهگانه است « 1 » دو اشكال مطرح شده است : اشكال اوّل : همانطور كه گفتيم : واجبات غيريه جنبهء مقرّبيت ندارند و استحقاق ثواب در مورد آنها مطرح نيست ، درحالىكه مسألهء استحقاق ثواب در طهارات سهگانه
هامش
( 1 ) - مثل صلاة ، طواف و صوم ماه رمضان كه براى جنبْ مشروط به غسل جنابت يا تيمم بدل از غسل جنابت است .