اطلاق ( أقيموا الصلاة ) تمسك كنيم « 1 » . ولى در ارتباط با قصد قربت ، مرحوم آخوند بر اساس مبناى خود « 2 » مىفرمايد : « شك در تعبّديت و توصّليت ، مانند شك در جزئيت و عدم جزئيت سوره نيست تا بتوانيم به اطلاق تمسك كنيم . اينجا نمىتوان به اطلاق تمسك كرد زيرا تقابل بين اطلاق و تقييد ، تقابل عدم و ملكه است يعنى ما لفظ « اعْمى » را به كسى اطلاق مىكنيم كه شأن او اين است كه بصير باشد و آن را بر جدار اطلاق نمىكنيم ، چون جدار ، شأنيت بصير بودن را ندارد . تقابل اينها تقابل عدم و ملكه است ، اطلاق ، عبارت از عدم تقييد است ولى آن « عدم تقييد » ى كه امكان تقييد در مورد آن وجود داشته باشد و الّا مجرّد عدم تقييد را - هرچند قابليت تقييد در آن نباشد - نمىتوان مطلق ناميد . در مسألهء جزئيت سوره كه شما اطلاق را پياده مىكنيد ، اين اطلاق به معناى عدم تقييد است و مورد آنهم جايى است كه امكان تقييد وجود دارد ، مولا مىتوانست بگويد : « أقيموا الصلاة المشتملة على السورة » ، امّا در مسألهء قصد
هامش
( 1 ) - تمسك به اطلاق در اينجا در ارتباط با مادّه - يعنى صلاة - است نه در ارتباط با هيئت أقيموا ، كه مفادش وجوب است . به اين معنا كه مىگوييم : مولا در مقام بيان ، ما را فقط مامورْ به اقامهء صلاة كرده و هيچ تعرّضى هم نسبت به جزئيت سوره نكرده است ، بنابراين به اطلاق صلاة تمسك كرده و جزئيت سوره را نفى مىكنيم ، زيرا اگر سوره جزئيت داشت بايد مولا بگويد : « أقيموا الصلاة المشتملة على السورة » . يادآورى : ما در بحث صحيح و اعم گفتيم : يكى از ثمرات مهم بحث ، اين است كه اعمى مىتواند به اطلاق ( أقيموا الصلاة ) تمسك كرده و جزئيت سوره را نفى كند ، زيرا صلاة نزد اعمّى ، هم فاقد سوره را شامل مىشود و هم واجد سوره را ، برفرض كه سوره ، به حسب واقع جزئيت داشته باشد . امّا صحيحى - به نظر مرحوم آخوند - نمىتوانست به اطلاق تمسك كند ، زيرا اگر سوره به حسب واقع جزئيت داشته باشد ، صلاة بدون سوره ، صلاة به حساب نمىآيد و نمىتوان براى نفى جزئيت سوره ، به اطلاق ( أقيموا الصلاة ) تمسك كرد . بنابراين آنچه به عنوان تمسك به اطلاق مطرح گرديد بنا بر قول اعمى است كه مبناى مرحوم آخوند نيز همين است .
( 2 ) - كه قصد قربت را به معناى قصد الأمر مىداند و قصد الأمر هم نمىتواند در متعلّق امر اخذ شود ، حتى به نحو تعدّد امر .