نيست مقرون به قصد قربت باشد و طبعاً تقيّد به اين شرايط هم لازم نيست كه مقرون به قصد قربت باشد . قسم سوم : واجبى كه حتى در ارتباط با اجزائش هم تفكيك و تبعيض وجود داشته باشد ، يعنى بعضى از اجزائش عباديت داشته و بعضى ديگر ، غير عبادى باشد . اكنون كه از مقام تصوّر فارغ شديم ، بايد ببينيم آيا همهء اين اقسام ، در فقه اسلامى تحقق دارد يا نه ؟ اما قسم اوّل : آيتاللَّه خويى « دام ظلّه » مىفرمايد : ما در فقه ، واجبى كه در آن تمام اجزاء و شرايط و قيود و حتى تقيّد واجب به اين قيود ، جنبهء عبادى داشته باشد ، نداريم زيرا مهمترين واجب عبادى ما نماز است و خيلى از شرايط نماز ، داراى جنبهء عبادى نيست ، مثلًا طهارت ثوب ، و استقبال قبله - اگرچه مقارن با نماز مىباشند - ولى لازم نيست توأم با قصد قربت باشند . در بين شرايط ، تنها همين طهارات سهگانه - وضو ، غسل و تيمم - است كه بايد توأم با قصد قربت باشند ولى در عين حال لازم نيست تقيّد صلاة به اينها توأم با قصد قربت باشد ، يعنى هنگامى كه انسان به نماز مىايستد ، لازم نيست « وقوع صلاتش در حال وضو و مقيّد شدن صلاتش به وضو » هم با قصد قربت باشد . وضو ، عبادت است ، صلاة هم عبادت است ولى تقيّد صلاة به وضو ، امرى عبادى نيست . شاهدش اين است كه اگر چيزى عبادت شد و قصد قربت در آن لازم بود ، انسان بايد التفات به آن چيز داشته باشد . كسى نمىتواند از يك امر عبادى تخلف داشته باشد و درعينحال ، آن امر عبادى تحقق پيدا كند . اگر كسى بدون توجه به صلاة ، بايستد و نماز بخواند و خيال كند مشغول كار ديگرى است ، نماز او صحيح نيست . در قصد قربت ، بايد چيزى كه بهوسيلهء آن تقرّب حاصل مىشود مورد التفات انسان باشد . درحالىكه در مورد « تقيّد صلاة به وضو » اينگونه نيست . در فقه گفتهاند : اگر كسى وضو داشت ولى هنگام صلاة ، بدون اينكه توجّهى به وضو داشته باشد ، مشغول نماز شده و نماز را انجام دهد و بعد از نماز
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 353
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٥٣