است قرائت و اذكار و . . . را بشنود ولى قصد عنوان صلاة را نمىتواند بفهمد ، او خيال مىكند اين شخص قصد عنوان صلاة كرده است . بهعبارت ديگر : اگر كسى قصد عنوان صلاة كرد ، از اضدادى كه در روايات بهعنوان سبب بطلان نماز مطرح است ، به دور خواهد بود ، در نتيجه قصد تقرب براى او حاصل است بنابراين نبودن ريا و عجب و ساير دواعى غير الهى ، ملازم با قصد تقرب است . ما مىخواهيم ادعاى ملازمه كنيم بين قصد عنوان صلاة و بين قصد تقرّب ، و همانطورى كه مرحوم حائرى قصد عنوان صلاة را محقِّق عباديت مىداند ، ما هم از راه ملازمه بين قصد عنوان صلاة و قصد قربت ، بهعنوان عباديّت تحقّق بخشيده مىگوييم : اگر قصد عنوان صلاة بشود ، قصد تقرب هم حاصل شده است . سؤال : اگر قصد عنوان صلاة ، ملازم با قصد تقرّب است ، پس چرا فقهاء اين دو را بهصورت دو شرط و دو قيد در عبادت مطرح كرده و هر دو را لازم دانستهاند تا ظاهر در عدم ملازمه باشد ؟ جواب : اگرچه عنوان كردن دو چيز در عباديتِ عبادت ، ظهور در عدم ملازمه دارد ، ولى ما وقتى خارج را ملاحظه كنيم مىبينيم ملازمه تحقق دارد و الّا قصد عنوان صلاة چه ضرورتى دارد ؟ اگر مىخواهد مقدسنمايى كند و عمل ريائى انجام دهد ، همان صورت صلاة كافى است و در باب ريا ، نيازى به قصد عنوان صلاة نيست . اشكال دوم بر كلام مرحوم حائرى : اگرچه ما در مقابل مرحوم بروجردى ، از كلام محقق حائرى رحمه الله دفاع كرديم ولى درعينحال كلام محقق حائرى رحمه الله داراى اشكال است و نمىتواند بهعنوان جواب از كلام مرحوم آخوند باشد ، زيرا كلام محقق حائرى رحمه الله براساس مبنايى است كه خارج از فرض مرحوم آخوند است . بيان مطلب : مطلبى كه مرحوم آخوند در ارتباط با استحالهء اخذ قصد قربت در
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 344
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٤٤