مسألهء قصد الأمر و داعويت امر را پيش بياوريد . بنابراين به مرحوم آخوند گفته مىشود : خداوند به صلاتى امر كرده كه داراى عنوان تعظيم در پيشگاه اوست و عنوان تعظيم ، به قصد تعظيم و قصد خضوع و خشوع تحقق پيدا مىكند ، آنوقت چه مانعى دارد كه اين قصد تعظيم كه عنوان عباديت را درست مىكند ، داخل در مأمور به باشد يعنى گويا خداوند در ( أقيموا الصّلاة ) مىخواهد بگويد : « يجب عليكم إقامة الصلاة المقرونة به قصد عنوانها الذي هو عنوان التعظيم و الخضوع و الخشوع » در اين صورت چه مانعى دارد كه « قصد تعظيم » بهعنوان جزئيت يا شرطيت ، داخل در مأمور به باشد ؟ خلاصهء كلام مرحوم حائرى در جواب اوّل اين شد كه روح عبادات ، عبارت از تعظيم و خضوع و خشوع است و خود تعظيم و خضوع و خشوع ، نياز به قصد دارد ، بهعبارت ديگر : نياز به قصد عنوان صلاة دارد و اگر قصد عنوان صلاة ، محقِّق عباديت شد ، مانعى ندارد كه اين قصد ، داخل در دايرهء مأمور به باشد و بهعنوان تعظيم در پيشگاه خداوند ، دخالت در مأمور به داشته باشد . « 1 » اشكالات كلام مرحوم حائرى : اشكال اوّل ( اشكال مرحوم بروجردى به محقق حائرى رحمه الله ) : مرحوم بروجردى خطاب به مرحوم حائرى مىفرمايد : شما محور عباديت را قصد عنوان صلاة قرار داديد در حالى كه در كتاب صلاة مىگويند : در باب صلاة ، دو امر لازم است يكى قصد عنوان صلاة - يعنى بايد هدف مكلّف از انجام اين حركات ، عنوان صلاة باشد نه چيز ديگر - و ديگرى قصد قربت . بنابراين قصد قربت بهعنوان يك امر زائد بر عنوان صلاة مطرح شده است و در نزد فقهاء ، قصد قربت بهعنوان محور و ملاك است . « 2 »
هامش
( 1 ) - درر الفوائد ، ج 1 ، ص 95 - 97
( 2 ) - نهاية الاصول ، ج 1 ، ص 116