نمىآيد . اشكال در صغراى مسئله است . مرحوم بروجردى مىفرمايد : اوامرى كه از خداوند صادر مىشود - بهعنوان اينكه خداوند ، شارع و حاكم و مقنّن قوانين است - بر وجوب دلالت مىكند ، خواه در قالب هيئت افْعَلْ باشد يا در قالب جملهء خبريّه . و در اين مطلب ، ترديدى نيست . اما اوامر حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمّه عليهم السلام به دو صورت است : 1 - اوامرى كه مربوط به مقام ولايت و حاكميت و رياست آنان است . اينگونه اوامر نيز بر وجوب دلالت مىكند . اگر رسول خدا صلى الله عليه و آله مردم را به جهاد امر كرد ، اين امر ، امر مولوى است و ناشى از مقام ولايت و حكومت آن حضرت است ، اگرچه پشتوانهء آن ، آيهء شريفهء ( أطيعوا اللَّه و أطيعوا الرّسول ) « 1 » است . ( أطيعوا الرّسول ) بهعنوان پشتوانه ، امر مولوى حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله را واجب الإطاعة مىكند . اوامرى كه حضرت على عليه السلام در سالهاى حكومت خود - بهعنوان حاكم مسلمين - داشته ، بدون ترديد ، ظهور در وجوب داشته و كسى حق مخالفت نداشته است . 2 - اوامرى كه بهعنوان بيان حكم مطرح است . اينگونه اوامر ، اوامر مولوى نيست .
مثلًا اگر رسول خدا صلى الله عليه و آله بفرمايد : « نماز بخوانيد » ، آيا آن حضرت صلى الله عليه و آله بهعنوان آمر و شارع مطرح است ؟ خير ، آمر و شارع ، كسى جز خداوند نيست . آمر و شارع كسى است كه در قرآن ( أقيموا الصّلاة وَ آتوا الزَّكاة ) « 2 » را مطرح كرده است . حتّى مسائلى كه در قرآن مطرح نشده و در اوامر حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام بيان شده است ، اينگونه اوامر ، اوامر مولوى نيست ، زيرا امر مولوى امرى است كه از ناحيهء مولا صادر شده باشد .
مولا يعنى كسى كه شأن او صدور حكم و صدور امر است ، و كسى غير از خداوند ، چنين شأنيتى ندارد . پس وقتى امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « اغتسل للجنابة » چگونه تحليل كنيم ؟ آيا امام صادق عليه السلام بهعنوان حاكم و شارع اين جمله را مىفرمايد ؟ خير ، امام
هامش
( 1 ) - النساء : 59
( 2 ) - النور : 56