صورت متوسط و گاهى همراه با شدّت و سرعت است . اين اختلاف ذاتى كه در حركات خود انسان و در بعث و تحريكهاى خارجى تكوينى مشاهده مىشود ، در بعث و تحريكهاى اعتبارى نيز وجود دارد . يعنى در بعث و تحريكهاى اعتبارى هم - با قطع نظر از مسألهء اراده - شدّت و ضعف وجود دارد . وجود اراده قويّه و عدم وجود آن ، دليل بر اين نيست كه در خود بعث و تحريك ، تنوّعْ وجود ندارد . بعث و تحريك خارجى ، مسألهاى مشاهَد است . وقتى كسى دست ديگرى را مىگيرد و به سوى مقصود خود سوق مىدهد ، گاهى همراه با شدّت و سرعت است و گاهى بعث و تحريك معمولى و عادى است . اگر در منشأ ، اختلافى وجود دارد ، دليل بر اين نيست كه در خود اينها اختلافْ وجود ندارد . در بعث و تحريك واقعى تكوينى ، هم اختلاف در خود بعث و تحريك است و هم در علت آن . آنجايى كه باعث و محرِّك ، بعث و تحريك خود را با عصبانيت انجام مىدهد با جايى كه با آن ، بهصورت عادى برخورد مىكند ، اختلاف وجود دارد . در عمل خارجى خود انسان نيز مسئله بههمينصورت است . يك وقت مريض انسان در شرف مرگ است ، با عجله و سرعت زيادى به سراغ دكتر مىرود و يكوقت هم براى شركت در درس ، از خانه خارج مىشود . بدون شك بين اين دو حركت تفاوت وجود دارد ، اگرچه در علّت آن دو نيز از نظر قوت اراده ، اختلاف وجود دارد . بعث و تحريك اعتبارى نيز داراى شدت و ضعف است . ما قبلا اشاره كرديم كه امور اعتبارى نيز شدّت و ضعف دارند . مواردى از معاملات كه ملكيت لازمه تحقّق پيدا مىكند با مواردى كه ملكيت متزلزله تحقق پيدا مىكند تفاوت دارند . اگرچه در هر دو ، ملكيت وجود دارد و ملكيت هم يك امر اعتبارى است و ما دليلى نداريم كه در امور اعتباريه ، شدّت و ضعفْ جريان ندارد . حال اگر هم نتوانيم براى اثبات شدّت و ضعف در امور اعتبارى ، دليلى اقامه كنيم ، در رابطه با بحث خودمان مىتوانيم مؤيّدى ذكر كنيم : اگر مولايى ، هيئت افْعَلْ را در رابطه با عبدش صادر كرد و به دنبال آنهم گفت :
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 242
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٢٤٢