سؤال : در بعضى از روايات ، آمده است كه « التفويضي يهود هذه الامّة » « 1 » ، علّت آن چيست ؟ جواب : قرآن كريم ، نكتهاى را در ارتباط با يهود بيان نموده كه قول به تفويض هم تقريباً به همان برگشت مىكند . خداوند متعال فرموده است : ( و قالت اليهود يد اللّه مغلولة ) « 2 » ، يعنى دست خدا بسته است و قدرتى براى او نيست . و تفويضى هم مشابه اين معنا را قائل است ، زيرا او مىگويد : خداوند متعال ، عالَم را احداث كرد ولى در بقاء جهان ، نيازى به خداوند نداريم و گويا او بىكار است و قدرتى در بقاء عالم ندارد . البته خداوند متعال در ادامهء آيه فرموده است : ( غلّت أيديهم و لُعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء . . . ) « 3 » . سؤال : در بعضى از روايات آمده است : « الجبري مجوس هذه الامّة » ، « 4 » علّت آن چيست ؟ جواب : مجوسىها معتقدند كه به طور كلّى دو چيز در عالم ، مؤثر است : يزدان و أهريمن . يعنى تمام اعمال خير را مستقيماً مربوط به خداوند دانسته و همهء اعمال شرّ را مستند به أهريمن مىدانند . و جبريّه كه انسانها را در اعمالشان مختار نمىدانند ، گويا قائل به يك چنين مطلبى هستند .
آيا سعادت و شقاوت از ذاتيات انسان است ؟
[ كلام ] مرحوم آخوند
در اينجا و در جلد دوم كفايه - به مناسبتى كه بحث طلب و اراده را مطرح كرده است - مطلب ديگرى را هم بيان كرده كه اصلًا با موازين ، منطبق نيست . خلاصهء كلام مرحوم آخوند اين است كه وقتى معصيتى از انسان سر مىزند ، ابتدا
هامش
( 1 ) - چنين روايتى در كتب روايى نيافتيم .
( 2 ) - المائدة : 64
( 3 ) - المائدة : 64
( 4 ) - چنين روايتى در كتب روايى نيافتيم .