اشكال بر مسألهء استقلال موجودات در تأثير كه مفوّضه مطرح كردند :
مفوّضه عقيده داشتند كه بين موجودات و آثار و خواصشان ، نه تنها ارتباط و تأثير و تأثّر ، وجود دارد ، بلكه موجودات جهان ، استقلال در تأثير دارند . آيا امكان دارد كه ممكن الوجود ، كه اصل وجودش نياز به علّت دارد ، در تأثير و ايجاد آثار و خواص ، استقلال داشته باشد ؟ معناى استقلال در تأثير اين است كه مؤثّر بتواند اثر را ايجاد كند بهنحوىكه مقتضى و شرايط وجودى اثر و رفع موانع وجودى آن در اختيارش باشد . مثلًا شما كه مىگوييد : « من قادر به ايجاد ساختمان هستم » ، معنايش اين است كه تمام شرايط وجودى ساختمان را مىتوانم مهيّا كنم ، اگر ساختمانى نياز به صد شرط داشته باشد و شما نود و نه شرط آن را ايجاد كرديد و نتوانستيد شرط ديگر را مهيّا كنيد ، نمىتوان گفت : « شما در ايجاد ساختمان ، مستقلّ در تأثير هستيد » . معناى شرطيت و مدخليت شرايط ، اين است كه تا وقتى تمام شرايط وجودى ، در خارج ، محقق نشود ، امكان ندارد كه ساختمان تحقق پيدا كند . بنابراين اگر كسى بخواهد نسبت به ايجاد يك ساختمان ، ادّعاى استقلال كند ، بايد تمام شرايط وجود آن ساختمان ، تحت اراده و اختيار او باشد . نسبت به موانع نيز بههمينصورت است . مانع ، عبارت از چيزى است كه وجود آن ، حصول اثر را منع مىكند . آيا اگر شما از ميان ده مانع ، نُه مانع را بر طرف كرديد ولى رفع يك مانع در اختيار شما نبود ، باز هم مىتوان گفت كه شما در حصول و تحقق آن اثر ، استقلال داريد ؟ بنابراين ، معناى استقلال در ايجاد اثر ، اين است كه ايجاد تمام شرايط و رفع تمام موانع ، در اختيار و تحت قدرت شما باشد . و اين مطلب ، از بديهيات است و نمىتوان در آن ترديد نمود . اكنون ما از مفوّضه سؤال مىكنيم : موجودات ممكنه - مخصوصاً انسان - چگونه مىتوانند استقلال در تأثير داشته باشند ؟ فعل ارادى ، با اراده تحقق پيدا مىكند ، مثلًا شما ارادهء جلوس مىكنيد و فوراً