جبر و تفويض
مرحوم آخوند ، در اينجا بحث را به مسألهء جبر و تفويض كشانده است كه هرچند وارد شدن در اين بحث ، براى ما - بهعنوان مسألهاى اصولى - ضرورتى ندارد ولى براى تكميل مباحث مربوط به طلب و اراده ، لازم مىدانيم قدرى پيرامون آن بحث كنيم : « 1 » ابتدا بهعنوان مقدمه بايد توجه داشت كه بحث جبر و تفويض ، از مباحث سابقهدار است كه حتى در زمان ائمهء معصومين عليهم السلام نيز مطرح بوده و هريك از دو قول ، طرفدارانى داشته است ، بهطورى كه در لسان روايات هم مورد تعرّض و تذكّر واقع شده است ولى در آن زمان شايد وظيفهء ائمه عليهم السلام نبوده كه حقيقت اين گونه مباحث را براى مردم بيان كنند ، لكن با توجه به اينكه مسألهء جبر و تفويض ، از مسائل روز بوده ، و با مسائل شرعى ارتباط داشته ، ائمه عليهم السلام آن را عنوان كردهاند .
هامش
( 1 ) - تذكر : حضرت استاد « دام ظلّه » ، مباحث مربوط به جبر و تفويض را در اين دوره از بحثهاى خارج اصول خود مطرح نفرمودند و ما اين بحث را از كتاب إيضاح الكفاية اختيار كرده و با تغيير مختصرى در عبارات آن و تطبيق مجدّد آن بر اصل درسهاى جبر و تفويض - كه توسّط حضرت استاد « دام ظلّه » در ضمن بحث كفاية الاصول مطرح گرديده - ارائه مىنماييم .