از تعبيراتى كه در روايات وارد شده و از عنوانى كه به « تكبيرة الإحرام » داده شده ، و كلمهء « تكبيرة » به « الإحرام » اضافه شده و در روايات هم مىفرمايد : « تحريمها التكبير و تحليلها التسليم » « 1 » ، معلوم مىشود كه نماز ، عبارت از يك حالت احرامى خاصّ است ، مانند حالت احرامى كه در حج تحقّق پيدا مىكند در حج با گفتن تلبيه و نيت حج ، حقيقتِ احرام تحقق مىيابد و اين حقيقتِ احرام ، تا آخر افعال حج ادامه پيدا مىكند يعنى تا زمانى كه مسئله حلق و تقصير - به عنوان محلّل - بيايد و انسان از احرام خارج شود . در ارتباط با نماز هم ، روايات اين گونه تعبير دارند : « تحريمها التكبير و تحليلها التسليم » يعنى صلاة را به منزلهء يك احرام صغير فرض كردهاند كه اين احرام با گفتن تكبيرة الإحرام - به قصد نماز - تحقق پيدا مىكند و انسان در حالت احرام صلاتى قرار مىگيرد و سپس ادامه مىيابد تا وقتى كه « السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته » بيايد و انسان را از نماز خارج كند . و همانطورى كه احرام حج داراى محرماتى است ، احرام صلاتى نيز محرماتى دارد . تكلّم ، استدبار قبله ، ضحك ، بكاء و . . . از امورى هستند كه به عنوان محرمات احرام صلاتى مطرح مىباشند . از اين تعبيرات در روايات استفاده مىشود كه صلاة غير از اين اعمال و افعال و اجزاء و شرايط است . صلاة حقيقت ديگرى است و به تعبير ايشان اين اجزاء به عنوان مادّه براى اين حقيقت مطرحند و شيئيت شىء به صورت آن است نه به مادّهء آن . « 2 » بررسى كلام مرحوم بروجردى كلام مرحوم بروجردى كلام بسيار جالبى است ولى در عين حال اشكالاتى در مورد آن مطرح است : اشكال اوّل : شما كه اجزاء نماز را به مواد تشبيه كرديد ، آيا ممكن است چيزى
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 715 ( باب 1 من أبواب تكبيرة الأحرام و الافتتاح ، ح 10 ) .
( 2 ) - شرح المنظومة ، قسم الفلسفة ، ص 128