به صحيح ، صحت فعليه را اراده كرده است . ثالثاً : برفرض صرفنظر از دو اشكال قبل ، مىگوييم : شما از صحت تعليقيه ، چه نتيجهاى مىخواهيد بگيريد ؟ آيا صحت تعليقيه ، مىتواند خودش را از وجود ، بالاتر آورده و در مقام ماهيت جايگزين كند ؟ به عبارت ديگر : آيا صحت تعليقيه - به همين معنايى كه شما مىگوييد - از عوارض وجود است يا از عوارض ماهيت ؟ صحت فعليه ، صحت تعليقيه و فساد ، از عوارض وجود مىباشند . عبادت ، تا وقتى كه وجود خارجى پيدا نكند نه صحت فعليه دارد و نه صحت تعليقيه و نه فساد . بنابراين گذاشتن صحت تعليقيه بهجاى صحت فعليه ، هدف شما را تأمين نمىكند . پاسخ سوّم : بعضى گفتهاند : چون صحت ، جنبهء وصفى دارد ، هركجا كه مطرح مىشود ، اوّل بايد موصوفش تصور شود . وقتى شارع مىخواهد لفظ صلاة را براى نماز صحيح وضع كند اوّل بايد نماز را تصور كند زيرا صلاة ، موصوف و معروض است و معروض ، مقدّم بر عرض است . حال كه چنين شد ، به مجرّد تصور نماز ، نماز وجود پيدا مىكند و وقتى كه وجود پيدا كرد مىتواند معروض صحت قرار گيرد . بررسى پاسخ سوّم : از آنچه ما گفتيم ، جواب اين حرف هم روشن مىشود ، زيرا آن وجودى كه معروض براى صحت است هر وجودى نيست بلكه وجود خارجى است .
بهعبارت روشنتر : اين مطلب به اين معنا نيست كه اگر كسى در خارج نماز صحيحى خواند ، شما نتوانيد به آن نماز صحيح خارجى ، التفات ذهنى پيدا كنيد . اين مانعى ندارد كه شما صلاة خارجى متصف به صحت را ملحوظ قرار داده و ملبّس به لباس وجود ذهنى كنيد ، همانطور كه مىشود زيد خارجى را تصور كرد . البته ما قبلًا گفتيم كه يك ملحوظ بالذات داريم و يك ملحوظ بالعرض ، ولى درهرصورت ، نتيجهء مجموع ملحوظ بالذات و ملحوظ بالعرض اين مىشود كه مىتوان زيد موجود در خارج را - نه بما أنّه موجود في الخارج - در ذهن آورد . يعنى « زيدِ جزئى » در ذهن شما تحقّق پيدا كند به همان ملحوظ بالذات و ملحوظ بالعرض . بنابراين ، عبادت صحيح خارجى را مىتوان به ذهن آورد و مورد التفات و توجّه نفس قرار داد . ولى فرض اين است كه اينجا مسألهء
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 41
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٤١