كنيم و وجود ذهنى به آن بپوشانيم ، اين وجود ذهنى ، ناهى از فحشاء و منكر نيست . اين مشكل ، در اينجا وجود دارد و ظاهراً راه حلّى هم ندارد . مگر اينكه عنوان بحث را تغيير دهيم . پاسخ دوّم : بعضى گفتهاند : صحّتى كه در اينجا مورد بحث ماست صحت تعليقيه است نه صحت فعليّه ، زيرا صحت بر دو قسم است : 1 - صحت فعليه ، و آن صحتى است كه مقابل فساد است و آن عبارت از اين است كه عبادت - بالفعل - واجد همهء خصوصيات و شرايط معتبره باشد . 2 - صحت تعليقيه : اين قسم از صحت ، با فساد هم سازگار است . ممكن است عملى - بالفعل - فاسد باشد ولى صحت تعليقيه داشته باشد . مثلًا اگر نماز چهار ركعتى را بهصورت سهركعتى بخوانيم ، چنين نمازى - بالفعل - باطل است ولى اگر ركعت چهارم به آن اضافه شود صحيح است . بررسى پاسخ دوّم اوّلًا : صحت تعليقيه ، با عنوان محل نزاع سازگار نيست زيرا در محلّ نزاع ، صحيح در مقابل فاسد ذكر شده است و چيزى كه در مقابل فاسد ذكر شود معنايش اين است كه مقابل فاسد است پس چارهاى نيست كه صحت ، بايد صحت فعليّه باشد . شما كه در عنوان بحث مىگوييد : « آيا الفاظ عبادات براى خصوص صحيح وضع شده يا براى اعم از صحيح و فاسد ؟ » بدون شك ، در اين عبارت ، كلمهء صحيح در مقابل فاسد استعمال شده است . ثانياً : صحت تعليقيه ، چيزى است كه مورد قبول خود قائل به صحيح هم نيست ، مثلًا در عبارت مرحوم آخوند خوانديم كه بنا بر قول صحيحى ، آنچه ناهى از فحشاء و منكر است به عنوان قدر جامع بين افراد صحيحه است . آيا چه چيز ناهى از فحشاء و منكر است ؟ ترديدى نيست كه آنچه ناهى از فحشاء و منكر است عبادت صحيحهء بالفعل است نه صحت تعليقيه . لذا صحت تعليقيه ، با قول به صحيح نمىسازد و قائل
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 40
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٤٠