متعلّق نفى و اثبات بوده و مناط مستقلّ براى حكم باشند » . به عبارت روشنتر : محل بحث ما ، استعمال مشترك در دو معناست ولى شما اسم آن را « اكثر » مىگذاريد و مفهوم « اكثر » را برآن منطبق مىكنيد . ما نمىخواهيم لفظ را در « مفهوم اكثر » استعمال كنيم . در حالى كه شما آمديد و بر مفهوم اكثر تكيه كرديد و گفتيد : « معناى اكثر ، عبارت از اقلّ مقيّد به وجود ديگرى است » ما نمىخواهيم اين گونه استعمال كنيم . ما مىخواهيم لفظ را در دو معنا استعمال كنيم بدون اين كه هيچ تقيّد و ارتباطى در كار باشد ، بلكه مىخواهيم به گونهاى باشد كه هركدام از دو معنا بطور مستقل مناط براى حكم باشند و متعلّق نفى و اثبات قرار گيرند . مثل اين كه ما ، دو مرتبه كلمهء « عين » را استعمال كرده باشيم . اگر ما استعمال لفظ مشترك در اكثر از معنا را به اين صورت تقريب كنيم آيا باز هم اشكال مرحوم آخوند به صاحب معالم رحمه الله وارد است ؟ روشن است كه اشكال وارد نيست و به نظر مىرسد منشأ اين اشكال ، خلطى است كه بين مفهوم و مصداق صورت گرفته است . در نتيجه ، به كلام صاحب معالم رحمه الله همان دو اشكال اوّل وارد است و صاحب معالم رحمه الله نمىتواند مجازيت استعمال لفظ مشترك در اكثر از معنا را در مورد مفرد به اثبات برساند .
نظريه صاحب معالم رحمه الله در مورد تثنيه و جمع
صاحب معالم رحمه الله مىفرمايد : استعمال لفظ مشترك در اكثر از معنا ، در مورد تثنيه و جمع ، حقيقت است . ايشان مىفرمايد : تثنيه ، به منزلهء تكرير لفظ است و وقتى شما مىگوييد : « رأيتُ عينين » ، مثل اين است كه گفتهايد : « رأيت عيناً و عيناً » ، و همان گونه كه در صورت تكرار لفظ « عين » مىتوانيد از يكى از آنها معناى « باكيه » و از ديگرى معناى « جاريه » را اراده كنيد ، وقتى هم مىگوييد : « رأيت عينين » ، مسئله بههمينصورت است . در نتيجه ، اراده كردن دو حقيقت و دو معنا از لفظ « عينين » هيچ مانعى ندارد .