ماهيت و وجود معنا خواهد بود . 5 - وجود كتبى ، اين قسم از وجود ، شبيه وجود لفظى است و يكى از مراتب وجود معنا به حساب مىآيد . در نتيجه ، بسيارى از مفاهيم داراى پنج قسم وجود مىباشند و اگر وجود انشائى را كنار بگذاريم مىتوانيم بگوييم : همهء مفاهيم و ماهيات ، حد اقل داراى چهار قسم از وجود مىباشند ، البته غير از شريك البارى و امثال آن - كه داراى استحالهاند - بقيهء مفاهيم هم داراى وجود عينى ، هم وجود ذهنى ، هم لفظى و هم كتبى مىباشند . مستدلّ سپس از مقدّمهء فوق نتيجه گيرى كرده و مىگويد : در مورد وجودات حقيقيّه و خارجيّه - مثل « زيد » كه وجود واقعى و حقيقى مفهوم و ماهيّت انسان است - آيا مىشود ماهيّت انسان دو تا واقعيت داشته باشد امّا به لباس وجود « زيد » تنها ؟ يعنى آيا مىشود « زيد » دو وجود براى ماهيّت شود به حسب خارج ؟ بدون ترديد اين معنا ممتنع است . مستدلّ مىگويد : با توجّه به اين كه لفظ ، وجود تنزيلى براى معناست ، يك لفظ نمىتواند در استعمال واحد ، وجود تنزيلى براى دو معنا باشد . توضيح : وجود لفظى عبارت از اين است كه هر لفظى بعد از آنكه براى معنايى وضع مىشود و علقهء وضعيه بين لفظ و معنا تحقّق پيدا مىكند ، اين اقتضاء را دارد كه لفظ هم يكى از مراحل وجود معنا شناخته شود . و به تعبير ديگر : لفظ ، يك وجود تنزيلى براى معناست ، همانطورىكه معناى « زيد » ، مصداق واقعى ماهيّت انسان است ، لفظ « زيد » هم وجودى براى معناى « زيد » است ، ولى وجودى تنزيلى . اگرچه اين لفظ ، در ارتباط با ماهيّت خودش ، وجود واقعى ماهيّت خودش مىباشد ولى در ارتباط با معنا ، وجود تنزيلى معناست . به عبارت روشنتر : ما در اينجا دو قضيهء حمليه تشكيل مىدهيم : يكى قضيّهء حمليه « زيد إنسان » است كه حمل آن ، حمل شايع صناعى است . ملاك در حمل شايع صناعى اين است كه موضوع در قضيّه حمليه ، با محمول در آن اتّحاد وجودى داشته
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 312
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣١٢