نيست . متعلَّق كراهت ، آن حيثيت صلاة كه در مقابل ترك صلاة قرار گرفته نيست زيرا خيلى روشن است كه اگر كسى امرش داير باشد بين ترك نماز يا واقع ساختن آن در حمام ، بدون اشكال ، واقع ساختن در حمام رجحان دارد . بنابراين صلاة در حمام ، در مقابل ترك صلاة ، مرجوح نيست پس معلوم مىشود كه اين كراهت به جهت ديگرى تعلّق گرفته است . و به تعبير محقّق عراقى رحمه الله كراهت به آن حيثيت و اينيت تعلق گرفته يعنى مكان حمام را مكان صلاة قرار دادن و أين و تأيُّن صلاة به اينيت وقوعش در حمام ، مورد كراهت قرار گرفته است . آنوقت ، مقابل اين مكروه چه چيزى قرار مىگيرد ؟ طرف مقابل اين مكروه ، ترك صلاة نيست بلكه إيقاع الصلاة في الدار و إيقاع الصلاة في المسجد است . و وقتى ما إيقاع الصلاة في الحمام را با إيقاع الصلاة في الدار يا با إيقاع الصلاة في المسجد مقايسه كنيم مىبينيم صددرصد مرجوحيت دارد . لذا اينجا در هر دو تعبيرى كه شده مىتوان مناقشه كرد . اوّلًا : مىگوييد : « صلاة در حمام از عبادات مكروه است » . كجا كراهت به عبادت تعلّق گرفته است ؟ كراهت به تأيّن عبادت و اينيت وقوع آن در حمام تعلّق گرفته است و نفس عبادت - بما هى عبادة - متعلّق كراهت واقع نشده است . تعبير « عبادت مكروه » به اين معناست كه كراهت ، به عبادت تعلّق گرفته است در مقابل ترك عبادت ، مثل ساير مكروهاتى كه وجود دارند . در حالى كه اينجا مسئله اينطور نيست . ثانياً : كراهت در عبادت را وقتى به معناى « اقليت ثواب » مىدانند ، اين هم درست نيست . اين واقعاً كراهت دارد . واقع ساختن صلاة در حمام در مقابل واقع ساختن آن در خانه يا در مسجد ، واقعاً مرجوحيت دارد ، يعنى واقعاً مولا از اين عمل خوشش نمىآيد و با آن مثل ساير مكروهات برخورد مىكند . بالاخره در باب كراهت صلاة در حمام ، وقتى نذركننده ، نذر مىكند ترك صلاة را ، معنايش اين است كه نذر مىكند ترك چيزى را كه مكروه و مرجوح است . پس اوّل بايد متعلّق كراهت روشن شود بعد هم نذر به ترك همان متعلّق كراهت تعلّق پيدا كند و ما مىبينيم در باب كراهت ، متعلّق نهى همان تحيّث و تأيّن است لذا نذر به همين معنا متعلّق مىشود . و ما گفتيم : در باب
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٢٠٣