نائينى و امام خمينى رحمه الله واقع شده است . بر اين اساس ، محقق نائينى رحمه الله در تعريف علم اصول فرموده است : « علم اصول ، علم به كبرياتى است كه اگر صغريات را به آنها ضميمه كنيم ، حكم كلّى الهى استنتاج مىشود » . يكى از اشكالات وارد بر تعريف مرحوم نائينى اين است كه اين تعريف ، شامل بعضى از قواعد فقهيه نيز مىشود . محقق عراقى رحمه الله در تعريف علم اصول فرموده است : قواعد اصولى قواعدى هستند كه يكى از خصوصيات زير را - به طريق منع خلو - دارا باشند : 1 - راه را براى تشخيص حكم باز مىكنند . 2 - وظيفهء عملى مكلّف را مشخص مىكنند . 3 - كيفيت تعلّق حكم به موضوع خود را مشخص مىكنند .
اين تعريف نيز مورد اشكال امام خمينى رحمه الله و ديگران واقع شده است . آيتاللَّه خويى رحمه الله در تعريف علم اصول فرموده است : علم الاصول هو العلم بالقواعد التي تقع بنفسها في طريق استنباط الأحكام الشرعيّة الكليّة الإلهية من دون حاجة إلى ضميمة كبرى أو صغرى أُصولية اخرى إليها . يكى از اشكالات اين تعريف اين است كه اين كه اين تعريف مستلزم دور است ، زيرا علم ما به كبراى اصوليه متوقّف بر علم به تعريف علم اصول و علم به تعريف علم اصول ، متوقّف بر علم به كبراى اصوليه است . امام خمينى رحمه الله در تعريف علم اصول فرموده است : علم الاصول هو القواعد الآلية التي يمكن أن تقع كبرى استنتاج الأحكام الكلّية الفرعيّة الإلهيّة أو الوظيفة العمليّة .
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 30
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٠