مسألهء ششم وضع در حروف
« 1 » گفتيم كه وضع بر چهار قسم متصوّر است : وضع خاص و موضوع له خاص ، وضع عام و موضوع له عام ، وضع خاص و موضوع له عام ، وضع عام و موضوع له خاص . آنچه در اينجا مطرح است اين است كه آيا وضع حروف داخل در كداميك از اقسام چهارگانهء فوق است ؟
هامش
( 1 ) - بحث در مورد وضع حروف ، بحث مفصّلى است و علاوه بر پرورش اذهان ، ثمراتى نيز برآن مترتب است ، مثلًا - در واجب مشروط - اگر مولا بگويد : « أكرم زيداً إن جاءك » ، بحث است كه آيا شرط ، مربوط به هيئت « أكرم » است يا مربوط به مادّهء آن ؛ اگر به مادّه - يعنى إكرام - مربوط باشد ، مادّهْ معنايى اسمى است و اطلاق و تقييد در مورد آن ممكن است ، ولى اگر قيد به هيئت مربوط باشد ، هيئت ، معناى حرفى است و اگر معناى حرفى معنايى عام باشد قابل تقييد است ولى اگر معنايى خاص باشد قابليت تقييد آن محلّ اشكال است . البته ترتّب اين ثمره ، خالى از اشكال نيست ولى مسئله ، فىنفسه مهم است و نيز ثمراتى در باب مفاهيم - در مورد ادات شرط كه از حروفند - مطرح است ، كه آيا ادات شرط اطلاق دارند يا نه ؟