يك حجّت عقلى مطرح خواهد بود . مرحوم آخوند مىفرمايد : تعريف مشهور ، ظنّ انسدادى بنا بر كشف را شامل مىشود ، زيرا در اين صورت ، « ظن » حجّيت شرعى پيدا مىكند و مانند خبر واحد و ساير حجج و امارات شرعى در تعريف مشهور داخل است . ولى ظن انسدادى بنا بر حكومت را شامل نمىشود زيرا « ظن » در اين صورت به عنوان يك حجت عقلى مطرح است . سؤال : قطع نيز يك حجّت عقلى است پس چگونه تعريف مشهور شامل آن مىشود و در اصول مورد بحث قرار مىگيرد ؟ جواب : ظاهر اين است كه مراد از استنباط - در تعريف مشهور - استنباط قطعى است و شامل ظنّى نمىشود . بنابراين ، قطع اگرچه حجّت عقلى است ولى با توجّه به اين كه استنباط در مورد آن قطعى است ، پس تعريف مشهور شامل آن مىگردد . ولى در مورد ظن انسدادى بنا بر حكومت ، استنباطْ غير قطعى است و تعريف مشهور شامل آن نمىشود . اگرچه ظن انسدادى بنا بر حكومت نيز به عنوان يك حجّت عقلى مطرح است . سؤال : اگر استنباط قطعى ملاك باشد ، استنباط قطعى ، در موارد حجج و امارات شرعى چگونه تصوير مىشود ؟ آيا استنباط حكم شرعى از خبر واحد ، استنباط قطعى است ؟ جواب : كلام مشهور در اينجا بر اساس مبنايى است كه در مورد امارات شرعى اختيار كردهاند . مشهور معتقدند : وقتى شارع مقدس اماره را حجت قرار داد ، برطبق مؤدّاى اماره حكمى ظاهرى جعل مىكند ، خواه اين اماره مطابق با واقع باشد يا مطابق نباشد . و حكم ظاهرى در اينجا براى ما قطعى است نه ظنّى ، هرچند حكم واقعى براى ما مظنون است . مثلًا اگر خبر زراره قائم به وجوب نماز جمعه شود معناى حجّيت خبر زراره - بنا بر نظر مشهور - اين است كه شارع با گفتن « صدّق العادل » خود را پشتوانهء قول زراره دانسته و به دنبال خبر او ، وجوب نماز جمعه را به عنوان حكم ظاهرى جعل
مىكند . خواه نماز جمعه در واقع واجب باشد يا نه . و اگر مسئله اينطور شد ، حجّتهاى
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١٥٤