اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 142

شيخ انصارى سؤال مىكنيم : آيا معروض اين « وجوب ترتيب اثر تعبدى » چيست ؟ آيا معروضش روايت زراره است يا قول امام عليه السلام ؟ پاسخ روشن است ، زيرا ما در بحث حجّيت خبر عادل مىگوييم : « يجب ترتيب الأثر على قول العادل » ، پس « وجوب ترتيب اثر » كه ما از آن به « ثبوت تعبدى » تعبير مىكنيم ، از خواص روايت است ، از آثار نقل زراره است ، از عوارض حكايت قول امام عليه السلام است و از عوارض نفس قول امام عليه السلام نيست . بنابراين ، اگر شما ثبوت را « ثبوت تعبدى » بدانيد باز هم نمىتوانيد موضوع را « قول امام عليه السلام » قرار دهيد بلكه بايد موضوع را « روايت زراره » قرار دهيد و در اين صورت ، اشكال برمىگردد كه شما در بحث حجّيت خبر واحد نه از كتاب بحث كرده‌ايد ، نه از سنت محكيّه ، نه از اجماع و نه از عقل . « 1 » اشكال احتمال دوّم در كلام صاحب فصول رحمه الله اگر مراد از سنّت در كلام صاحب فصول رحمه الله معناى عامى باشد كه هم سنت محكيّه - يعنى قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام - و هم سنّت حاكيه - يعنى نقل زراره - را شامل مىشود ، يعنى هر دوى اين‌ها از مصاديق سنّت بوده و در موضوع علم اصول دخالت دارند . مرحوم آخوند مىفرمايد : در اين صورت ما از اشكال اوّل صرف‌نظر مىكنيم ، زيرا بنابراين احتمال ، خبر واحد از مصاديق سنت بوده و در بحث حجيت خبر واحد مانعى ندارد كه خود خبر واحد به عنوان موضوع قرار گيرد . در باب خبرين متعارضين نيز اشكال بر طرف مىشود . ولى بنا بر اين احتمال ، اشكال ديگرى پيدا مىشود ، زيرا در اين صورت بحث در بعضى از مسائل علم اصول - مانند مباحث الفاظ و غير آن - بحث از عوارض ادلّهء اربعه