اربعه - موضوع علم اصول قرار داديد ، آيا مرادتان از اين سنّت چيست ؟ دو احتمال وجود
دارد : احتمال اوّل : مراد از سنت ، قول و فعل و تقرير واقعى معصوم عليه السلام باشد كه از آن به « سنت محكيّه » تعبير مىكنيم ، يعنى چيزى را كه روايات حكايت مىكند . بنابراين ، رواياتْ عنوان حاكى ، و قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام ، عنوان محكىّ را دارد . اگر زراره نقل كند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « صلاة الجمعة واجبة » ، نقل زراره ، عنوان حاكى و قول امام عليه السلام عنوان محكىّ را دارد و ما - روى احتمال اوّل - با قول معصوم عليه السلام كار داريم نه با نقل زراره . احتمال دوّم : ممكن است از سنت معناى عامى اراده شود كه هم « سنت محكيّه » - يعنى فرمايش امام عليه السلام - و هم « سنت حاكيه » - يعنى نقل زراره - را شامل شود . مرحوم آخوند مىفرمايد : هر دو احتمال فوق داراى اشكال است : اشكال احتمال اوّل در كلام صاحب فصول رحمه الله اگر مراد صاحب فصول رحمه الله سنت محكيّه باشد ، بايد مسألهء حجيت خبر واحد - كه از مباحث مهم علم اصول است - از اصولى بودن خارج شود . توضيح : در بحث حجيت خبر واحد كه بحث مىكنيم « آيا خبر واحد حجت است يا نه ؟ » آنچه به عنوان موضوع واقع شده ، « خبر واحد » است و روشن است كه مراد از « خبر واحد » همان « نقل زراره » است . و بنا بر احتمال اوّل - كه مراد سنت محكيّه باشد - « نقل زراره » نه مصداق كتاب است و نه مصداق سنت . زيرا بنابراين احتمال ، سنت به معناى قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام است و « نقل زراره » هيچيك از اينها نيست . پس بحث از حجيت خبر واحد ، بحث از ادلّهء أربعه نمىباشد . همچنين در باب تعادل و ترجيح كه دو خبر با يكديگر تعارض مىكنند ، بحث مىشود كه قاعدهء كلّى در باب تعارض چيست ؟ گفته مىشود : اگر يكى از خبرين داراى ترجيح بود بايد صاحب ترجيح اخذ شود و
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 138
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١٣٨