هركس فعل و عمل او ، گفتار و كردار او ، قلم و درس و بحث و سيرت او ، آيت و نشانه او ، و نمودار دارايى اوست ، شاگرد مثال استادش است . شاگرد بيانگر حالات و اخلاق و آداب استادش است . شاگرد از استادش رنگ مىگيرد . بقول خواجه عبد اللّه انصارى : « الهى دود از آتش چنان نشان ندهد و خاك از باد كه ظاهر از باطن و شاگرد از استاد » .
در قرآن مجيد اثر هركس به شاكله و آيت تعبير شده است . اثر هركس شاكله او يعنى همشكل و شبيه و مانند اوست . و آيت اوست يعنى رسم و نشانه اوست . كلمات وجودى نظام هستى و وحدت صنع آن مطلقا آيات الهىاند . در حدود سيصد و هشتاد آيات قرآنى مشتمل بر كلمات آيت و آيتين و آياتاند . در آنها دقت بسزا بفرماييد ؛
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها
« 1 » .
معلّم مظهر اسم شريف محيى است كه نفوس مستعدّه را به آب حيات علم إحياء مىكند . علم از زبان مترجمان اسرار قرآن به آب حيات تفسير شده است چه اينكه آب مايه حيات اشباح است و علم مايه حيات ارواح .
نكته 211 هزار و يك نكته ما را در بيان مقام معلّم لطايفى شيرين و دلنشين است رجوع بفرماييد . « 2 »
به مناسبت روز معلّم روا است كه اشارتى به اعتلاى نفس ناطقه انسانى از نور علم بشود تا دانسته شود كه علم و عمل جوهرند و
هامش
( 1 ) . محمد / 24 .
( 2 ) . رجوع شود به بخش دوم همين كتاب .