تباه شده حسرت خواهند خورد و مىگويند ما از او پيروى كرديم و بر عزت و سلطهء او افزوديم به خيال آن كه مصلحت ما و مصلحت ملتمان و ارزش رسالتمان در خدمت كردن به اوست . ولى در مقابل آن جز بر خشم خدا نيفزوديم . اين حسرت و ندامت تنها در روز قيامت نيست در دنيا هم حال بر همين منوال است .
آن طاغيهاى / 97 كه او را به جاى اللَّه معبود خود ساختهاى و گوش به فرمان او نهادهاى و اوامر او را اطاعت مىكنى و مىپندارى عزت و پيروزى تو وابسته به وجود اوست زودا كه او پرستش تو را انكار كند و چتر حمايت خويش از سر تو بردارد زيرا او هم در فكر خويشتن است و هر جا كه مصالح او در خطر افتد به خلاف تو بر خواهد خاست ولى ممكن است جدال لفظى كنى و بگويى كه من او را نمىپرستم بلكه از او اطاعت مىكنم . ولى نه چنين است وقتى گوش به فرمان او نهادهاى و هر چه مىگويد به جاى مىآورى او را مىپرستى كه جوهر پرستش اطاعت كردن است . و در حديث شريف از ابو عبد اللَّه ( ع ) روايت شده در تفسير اين آيه كه « عبادت تنها سجود و ركوع نيست بلكه اطاعت از رجال را نيز شامل مىشود .
هر كس مخلوقى را در معصيت خالق اطاعت كند مثل اين است كه او را عبادت كرده است » . « 7 »
كيفر كافران
[ 83 ]
أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا
آيا نديدهاى كه شياطين را به سوى كافران فرستاديم تا آنها را برانگيزند . » شيطانها كافران را به سوى عذاب مىرانند . آنجا كه هر چه هست بدبختى و شقاوت است . آرى شيطانها با كافران چنين مىكنند . ولى خدا به بندگانش ستم روا نمىدارد پس / 98 شيطانها را بر مؤمن مخلصى كه از آغاز به راه هدايت رفته برنمىگمارد . شيطان هر چه بخواهد به مؤمن زيان و آزار برساند نمىتواند . اما
هامش
( 7 ) - تفسير نور الثقلين .