[ 69 ]
ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا
آن گاه از هر گروه كسانى را كه در برابر خداى رحمان بيشتر سركشى كردهاند جدا مىكنيم . » در روز قيامت خدا به پيشواى مجرمان اشارت مىكند و او را به كنارى مىكشد تا پيشواى پيروان خود به سوى آتش باشد .
[ 70 ]
ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلى بِها صِلِيًّا
و ما آنهايى را كه سزاوارتر به داخل شدن در آتش باشند بهتر مىشناسيم . » چه كسانى سزاوارتر از ديگران به دخول در آتش جهنم هستند ؟ پيشوايان گمراه كننده و راهنمايان نظامهاى فاسد . اينان نخستين گروهند كه به آتش مىروند . و از پى آنها پيروانشان بر حسب نزديكى به ايشان رهسپار جهنم مىشوند .
مثلا اول پادشاه به جهنم مىرود و پس از او نخستوزير ، سپس وزيران و پس از آنها كارمندان . آرى ، بر حسب درجاتى كه در پيروى امام يا پيشواى ظالم داشتهاند در روز قيامت روانهء دوزخ مىشوند . . .
[ 71 ]
وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها
هيچ يك از شما نيست كه وارد جهنم نشود . » يك يك شما به جهنم داخل خواهد شد .
كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا
اين حكمى است حتمى از جانب پروردگار تو . » اين حتم در اراده و عمل خداست . هم چنان كه انسان به اين دنيا مىآيد تا در آنجا امتحان بدهد به همين نحو در آخرت داخل در آتش مىشود . پس بايد در اين جهان كارى كند كه در آن جهان درنگ او را در آتش هر چه كمتر سازد . در حديثى از عبد اللَّه بن مسعود روايت شده كه رسول اللَّه ( ص ) گفت :
« مردم به آتش داخل مىشوند و از آن بيرون مىآيند برخى به سرعت درخشيدن برق و برخى چون وزش باد / 86 و برخى چون تاخت اسب . . . و برخى چون