تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 305

جانب راست و چپ هم سر برنمىگرداند . از اين رو است كه مىفرمايد : فَإِذا هِيَ شاخِصَةٌ أَبْصارُ الَّذِينَ كَفَرُوا يا وَيْلَنا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا و چشمان كافران هم چنان خيره ماند . واى بر ما . از اين حال غافل بوديم . » مىبينى كه مىگويند غافل بوده‌اند ولى به زودى در مىيابند كه غفلتشان از خود بوده و براى رفع مسئوليت از خود هيچ توجيهى ندارند . پس مىگويند : بَلْ كُنَّا ظالِمِينَ نه ، كه ستمكار مىبوديم . » [ 98 ] اين بتانى كه به جاى خداى تعالى پرستيده مىشوند ، و بت پرستان مىپندارند كه از آنان رفع مسئوليت مىكنند ، به زودى هيزم دوزخ شوند و خوار و زبون بمانند . اى انسان ! چگونه بتانى را مىپرستى كه در جهنم اندازند و بسوزند و آيا مىپندارى كه آنها تو را در زندگى يارى خواهند كرد ؟ إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ شما و آن چيزهايى كه سواى اللَّه مىپرستيديد هيزمهاى جهنّم‌اند شما به جهنم خواهيد رفت . » [ 99 ] لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها اگر اينان خدايان مىبودند به جهنم نمىرفتند . » / 380 زيرا معقول نيست كه خدا به جهنم رود . وَ كُلٌّ فِيها خالِدُونَ و حال آن كه همه در جهنم جاويدانند . » همه پرستندگان بتان و هم بتان . وابستگيها و دوستيهايى است كه انسان مىپندارد مسئوليتهاى او را در زندگى كفايت مىكنند و اينها بر دو نوع هستند : 1 - وابستگى و دوستى با صالحان . ولى از روى خطا بعضى مىپندارند كه جانشين عملشان خواهد بود . مثلا كسى كه حضرت رسول را دوست بدارد و خود را وابسته به او بداند ولى به تعاليم او عمل نكند ، اين دوستى و وابستگى فايده‌اى به حالش ندارد .