نعمت و مسئوليت
وَ سَخَّرْنا مَعَ داوُدَ الْجِبالَ يُسَبِّحْنَ وَ الطَّيْرَ وَ كُنَّا فاعِلِينَ
و كوهها را مسخر داود گردانيديم كه آنها و پرندگان با او تسبيح مىگفتند و اين همه ما كرديم . » پيرامون اين آيه تفسيرهاى مختلف آمده است . شايد - و خدا داناتر است - كه خدا كوهها را با همه معادن و امكانات آن مسخر داود كرده بود و همچنين پرندگان را . پس چرا بايد انسان پروردگار خود را تمرد كند در حالى كه معادن و پرندگان را به خدمت مىگيرد . پس اى انسان آهن مسخر تو است ولى ملك تو نيست او تا مدت محدودى در دست تو است و اين ابزار آهنى كه تو به خدمت مىگيرى ، روز قيامت حاضر مىشود و مىگويد : خداوندا تو مرا مسخر فلان كردى ، او را بر من چه فضيلت است ؟ / 355 اگر در روز قيامت ثابت شود كه تو به مسئوليتهاى خود عمل كردهاى پس تو بر آهن برترى دارى .
پرندگان و كوهها همه از آن خدا هستند نه از آن ما . ولى وقتى كه ما آنها را به خدمت مىگيريم بر مسئوليت ما افزوده مىشود و در روز قيامت مورد محاسبهء سخت قرار مىگيريم . اگر زمين مردهاى باشد و بتوان آن را به وسيله كشت و يا بنا يا مرتع احياء نمود و ما چنين كارهايى نكنيم در روز قيامت از ما به نزد خدا شكايت مىكند و مىگويد خدايا تو مرا مسخر مردم كردى ولى آنها از من استفاده نكردند .
داود كوهها را به نيروى خود مسخر نكرده بود و افراد بشر را توان آن نيست كه آهن يا آتش را مسخر خود سازند ، بلكه خداست كه به قدرت خود آنها را مسخر بشر مىكند . اگر همهء افراد بشر شبى به خواب روند و فردا كه بيدار مىشوند خدا عقلشان را از آنها گرفته باشد ، آيا مىتوانند به آنچه نشان تمدن آنهاست دست يابند هرگز ! حتى روشن كردن ماشين يا روشن كردن چراغ از آنها ساخته نيست . پس چرا انسان با انجام اعمال نيك شكر نعمتهاى پروردگارش را به جاى نمىآورد ؟
[ 80 ]
وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ