پرداخته باشند و صاحبان باغها و بستانها هم عوض / 353 خسارت خود را گرفته باشند .
[ 79 ]
فَفَهَّمْناها سُلَيْمانَ
و اين شيوهء داورى را به سليمان آموختيم . » خداوند حكم را به سليمان داد زيرا وصى داود بود و به تحمل مسئوليت بسيار اهتمام مىورزيد . همواره براى اجراى عدالت تلاش مىكرد .
وَ كُلًّا آتَيْنا حُكْماً وَ عِلْماً
و همه را حكم و علم داديم .
داود نيز در قضاوت بر حق بود . سؤال اين است كه اگر داود هم پيامبر بود ، چرا قضاوتش با قضاوت سليمان فرق داشت . آيا هر دو حكم صحيح است . چنان كه از آيه فهميده مىشود ؟ . يا چگونه ممكن است يك واقعه دو گونه حكم داشته باشد ؟
جواب :
اولا : در نصوص آمده است كه حكم ثانى به منزلهء نسخ حكم اول است .
چنان كه ابو بصير از امام صادق ( ع ) سؤال كرد . گويد پرسيدم آيا داود و سليمان هر دو در باب يك موضع حكم كردند ؟ امام فرمود : خداى عزّ و جلّ به پيامبران پيش از داود وحى كرده بود كه چون شب هنگام گلهاى وارد كشتهاى شود آن گله از آن صاحب كشته است . پس حكم داود بر طبق سنت پيامبران پيشين بود ولى خدا به سليمان وحى كرد كه هر گلهاى شب وارد كشتهاى شود آنچه از شكم آنها بيرون مىآيد به صاحب كشته تعلق مىگيرد . از اين رو سليمان بر طبق آنچه به او وحى شده بود حكم كرد و حكم هر دو حكم خداى عزّ و جلّ بود .
/ 354 ثانيا : در حديث مأثور آمده است كه خداى تعالى مىخواست براى مردم فضيلت سليمان را آشكار كند كه او وصىّ پدر و خليفهء اوست .
ثالثا : داود حكم صادر نكرد ، بلكه با پسر خود در باب حكم مذاكره مىكرد اين قول هم در احاديث آمده است .
رابعا : بهاى آنچه گوسفند در مزرعه آن قوم تلف كرده بود به اندازهء بهاى گوسفند بود . و براى گرفتن غرامت دو طريقه وجود داشت يكى آنچه داود حكم كرد و يكى آنچه سليمان حكم كرد .