فواصل را معين مىكنيم . گاه فرقان به معنى تورات است ، چنان كه در اين آيه آمده است و گاه به معنى يكى از كتب آسمانى ديگر است و از جمله قرآن .
و « روشنى » نورى است كه دل را روشنى مىبخشد و در پرتو آن مؤمنان مىتوانند به تاريكيهاى تنگناى زندگى راه يابند و با اعتماد و اطمينان در آنها گام نهند .
اما « ذكر » چيزى است كه عقل را مىكاود و دفاين آن را بيرون مىكشد ، و انسان را از تمايل به غفلت و نسيان بازمىدارد . ذكر به معنى نصايح و اندرزهايى است كه پرهيزگاران را كه از خداى تعالى مىترسند سودمند مىافتد .
/ 329
قيامت و غيب
[ 49 ]
الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ
آنان كه از خداى خويش در نهان مىترسند . » ايمان به غيب همان چيزى است كه انسان را وامىدارد كه از جهان محسوسات فراتر رود و پيوسته فراتر و فراتر رود تا به ساحل حقيقت رسد . انسان چون به اين مرحله رسد به ناديدهها ايمان مىآورد و يكى از آن ناديدهها قيامت است .
وَ هُمْ مِنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ
و از روز قيامت هراسناكاند . » يعنى از قيام قيامت در وحشتاند .
اشفاق ، حالتى است از ترس همراه با انتظار ، زيرا پرهيزگاران ميان ترس از رستاخيز ( كه نتايج اعمالشان را نمىدانند ) و انتظار ( اميد پاداش نيكيهاشان ) به سر مىبرند .
[ 50 ]
وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ أَ فَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ
اين مبارك قرآنى است كه نازل كردهايم . آيا منكر آن هستيد . » بسيارى از كافران منكر امر نبوت و كتب الهى هستند ، زيرا در نزول وحى شك دارند . / 330 و اين عبارت « نازل كردهايم » آمده است تا راه انكار را بر آنان بربندد .
همان گونه كه تورات فرقان و روشنى و ذكر بود ، قرآن نيز همان گونه است ،