خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ
آدمى شتابكار آفريده شده . » يعنى هر چه را به شتاب مىطلبد و نمىخواهد صبر و شكيبايى به كار برد زيرا عجله طبيعت و از عناصر اساسى در تكوين خلقت اوست .
سَأُرِيكُمْ آياتِي فَلا تَسْتَعْجِلُونِ
آيات خدا را به شما نشان خواهيم داد ، شتاب مكنيد . » به زودى نشانههاى عذاب آشكار مىشود ، پس اين عجله براى چيست ؟
[ 38 ]
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
مىگويند : اگر راست مىگوييد پس آن وعده كجاست ؟ » آنها هر گاه از كسى سخن وعظ و تذكير بشنوند مىگويند پس اين عذابى كه ما را وعده مىدهى كجاست . اگر مىدانستند كه عذاب بر گرد آنها حلقه زده و / 317 ايشان را راه فرار از آن بسته است هرگز به مسخره و استهزاء نمىگراييدند و سر را به اعتراض نمىگردانيدند .
جزاى استهزاء
[ 39 ]
لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لا يَكُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَ لا عَنْ ظُهُورِهِمْ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
كافران آن گاه كه نتوانند آتش را از چهره و پشت خود بازدارند و كسى به ياريشان برنخيزد ، خواهند دانست . » اين دو نقطهء حساس از انسان هستند و اين اشاره است به شدت عذاب و احاطهء آن . معنى « كسى به ياريشان برنخيزد » مراد بتانى است كه به جاى خداى يكتا مىپرستند و در بر آنها خضوع مىكنند .
[ 40 ]
بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ
اما نه ، قيامت به ناگهان فراز آيد و حيرانشان سازد . » اولا : آتش ناگهان در رسد . و اين به معنى اين است كه همواره عادت كرده بودند كه آنها را هشدار دهند . و آمدن عذاب را به آينده واگذارند . اكنون كه عذاب را مشاهده مىكنند مىپندارند ناگهانى آمده است و حال آنكه عذاب خدا هميشه در