گردد ، نقش همهء موجودات هم به پايان خواهد رسيد . در حديث قدسى آمده است در خطاب به انسان كه :
« تو را براى خود خلق كردم و اشياء را به خاطر تو آفريدم » .
اسلوب قرآن در پرداختن به مناظر و صحنههاى قيامت ، / 230 جهت بيدار كردن ضميرهاى خفته ، اسلوبى است در اوج بلاغت .
[ 108 ] قرآن حديث روز قيامت را پى مىگيرد :
يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً
در آن روز از پى آن داعى كه هيچ كژى را در او راه نيست روان گردند و صداها در برابر خداى رحمان به خشوع مىگرايد و از هيچ كس جز صداى پايى نخواهى شنيد . » از فرقهاى موجود ميان دنيا و آخرت دو فرق مهم هست كه هر دو را در اين آيات آورده است :
نخست آن كه : فرق ميان آن دو فرق زمانى است . دنيا محدود است ولى آخرت ابدى است .
دوم آن كه : در زندگى دنيا بشر اراده مىكند ولى در آخرت بشر را هيچ گونه ارادهاى نيست . جبرا در برابر ارادهء خداوند خاضع است .
اين انسانى كه در برابر رسولان خدا سركشى مىكرد در آنجا در برابر داعى حق خاضع است و آن كه صداى خود را براى محاربه با خدا و بندگان او و رسولان او بلند مىكرده در قيامت ياراى آن ندارد كه حتى بانگى و لو خرد و ضعيف برآورد .
تنها زمزمهاى كه مىشنوى تكرار كلمهء عفو و استغفار است . از پى آن دعوت كننده كه آنان را به سوى صراط مستقيم حق فرا مىخواند بدون آن كه گامى از راه دور شوند مستقيم پيش مىروند .
[ 109 ]
يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا
در آن روز شفاعت سود ندهد . مگر آن كه را كه خداى رحمان اجازت دهد و سخنش را بپسندد . »