تكان مىخورد . سامرى آن مشت خاك را با خود داشت و در درون تنديس گوساله افكند و گوساله هم حركت مىكرد و هم چون گاو نعره مىكشيد .
بعضى ديگر گويند كه گاو را به گونهاى تعبيه كرده بودند كه حاضران فقط سرش را مىديدند و شخصى از پشت آن در آن مىدميد و صداى آن باد چون نعرهء گاوان از دهانش بيرون مىآمد . . . البته وقتى كه باد مىوزيد همان صدا مىداد .
فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى فَنَسِيَ
و گفتند : اين خداى شما و خداى موسى است و موسى فراموش كرده بود . » [ 89 ] ولى آيا عذر آوريهاى بنى اسراييل و توجيهاتى كه مىكردند نزد خدا قبول افتاد . هرگز . . . دو دليل وجود داشت كه ادعاى آنان را باطل مىكرد :
اول : عقل ، پس عاقلان اگر فكرشان را به كار اندازند به سوى خدا هدايت خواهند شد .
أَ فَلا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً
آيا نمىديدند كه هيچ پاسخى به سخنشان نمىدهد و هيچ سود و زيانى برايشان ندارد . » / 210 از صفات خدا چه دارد ، آن كه نه مىجنبد و نه ارادهء سود و زيان تواند كرد ؟
[ 90 ] دوم : رهبرى الهى .
وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي
هارون نيز پيش از اين به آنها گفته بود : اى قوم من شما را به اين گوساله آزمودهاند . پروردگار شما خداى رحمان است . از پى من بياييد و فرمانبردار من باشيد . » هارون آنها را به اطاعت خود خواند و به عنوان يك رهبر دينى ، براى آنها توضيح داد كه آنچه سامرى و جماعتش ادعا مىكنند باطل است .
از آيه برمىآيد كه مبارزه ميان خط نبوت كه موسى و هارون رهبرى آن را داشتند و خط جاهلى به رهبرى سامرى سخت شكل گرفته بود . شايد رهبران خط جاهلى همان پيشوايان بنى اسراييل قبل از ظهور موسى بودند . مانند قوم بنى اميه كه