همچنين اديان الهى آمدند تا اين مشكلات را حل كنند . فرعون بنى اسراييل را به بردگى گرفت به اين عنوان كه آنها نژادى مخالف نژاد او هستند . قرآن در حل اين مشكل گفت كه بنى اسراييل بايد آزاد شوند هر چند اين موانع را ابعاد مختلف باشد . چون بعد اجتماعى بعد سياسى ، بعد فرهنگى و ابعاد ديگر . ولى آيات سورهء طه بيشتر پرتو خود را بر دو بعد روانى و فرهنگى تابانده است .
شرح آيات :
[ 43 ]
اذْهَبا إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى
به سوى فرعون رويد كه او طغيان كرده است . » انسان ، از آن رو طغيان مىكند كه احساس بىنيازى مىكند و ديگران را محتاج به خود مىبيند . اما اگر احساس نيازمندى كند از طغيانش كاسته مىشود .
طغيان بدان سبب عارض شخص مىشود كه احساس مىكند كه همهء هدفهايش در زندگى تحقق يافته و / 170 سركشيهايش به غايت رسيده ولى كسى كه احساس مىكند كه اهدافش تحقق نيافته در برابر راهها و وسايلى كه سبب تحقق اهدافش مىشود ، مجبور است كه سر فرود آورد .
[ 44 ]
فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى
با او به نرمى سخن گوييد شايد پند گيرد يا بترسد . » چگونه ممكن است زبان نرم علاج سركشى باشد . سركشى حالت استكبار و غرور است . چارهء غرور گاه به عنف صورت نمىپذيرد . بايد در اعماق نفوذ كرد .
پس آن كه مردم را دعوت مىكند ، بايد بداند كه هدفش فرو كوفتن و نابود كردن متكبر نيست ، هدفش ارشاد اوست . و نيز نبايد طغيان را به طغيان پاسخ گويد بلكه پاسخ طغيان سعهء صدر و نرمخويى است .
سخن نرم براى سركشان و طاغيان درس عملى است . تا بداند كه طغيان او