/ 168
جنبش مكتبى و شيوههاى دعوت
رهنمودهايى از آيات :
در راهى كه انسان به سوى خدا مىرود گردنهها و موانع است كه بايد آنها را از ميان بردارد .
نخست : استهزاء ( يا عدم احساس مسئوليت ) .
دوم : واپسگرايى ( يا علاقه به سيرت قدما ) .
در اين آيات اين گردنهها و موانع از پيش پاى برداشته مىشود .
چون خداى تعالى موسى و هارون را به دعوت فرعون فرمان داد ، نخستين سخنى كه گفت اين بود كه « او طغيان كرده است » سبب طغيان فرعون احساس بىنيازى او بود و هر گاه انسان را چنين احساسى دست دهد طغيان مىكند . خداوند موسى و هارون را فرمان داد كه با روش اندرز و راهنمايى مانع اين طغيان شوند . و به او ثابت كنند كه هر چند احساس بىنيازى مىكند ولى موجودى است بسيار نيازمند .
دوم آن كه فرعون را وادارند كه به كيفر روز رستاخيز معترف شود و دريابد كه مسئول اعمال و رفتار خويشتن است .
/ 169 اما گردنه و مانع دوم علاقه و دلبستگى مردم است به گذشته و ترس از دگرگونى آن . قرآن اين مشكل را چنين حل كرده كه سراسر زندگى از گذشته و حال و آينده هم محكوم ارادهء خدا هستند . و تدبير و تقدير و قضاى او بر همه حيات احاطه دارد . امتهاى ماضيه نبايد به طور مطلق مورد ستايش واقع شوند بلكه خداست كه از آنها آگاه است . هر گاه در راه حق قدم برمىداشتهاند مورد تقديس و ستايشند و اگر در راه باطل گام مىزدهاند مستحق لعنت و نفرين هستند .