انسان طبعا در چنين مواردى دچار ترديدها مىشود . اگر در مقام آزمايشهايى چون آزمايشهاى موسى قرار گيرد ، خواه و ناخواه با خود مىگويد : چه كسى مىگويد كه او خداست ؟ چه كسى مىگويد كه اجراى اين فرمان واجب است ! و از اين گونه پرسشها و حال آن كه موسى هيچ ترديد به خود راه نداد و چون خطاب آمد كه اژدها را بگيرد بىدرنگ آن را بگرفت .
راهى كه موسى رفت تا به مقام نبوت رسيد درست همان راهى بود كه ابراهيم طى كرد . ابراهيم به آتش افكنده شد . موسى نيز با خطرى از اين قبيل مواجه شد وقتى دست برد كه اژدها را بگيرد . ابراهيم زن و فرزند شيرخوار خود را تنها در صحرا رها كرد موسى زن و فرزند خويش را در شرايط سختى رها كرد و روى به خدا آورد .
ابراهيم خليل بار ديگر دستخوش غربت و دورى از وطن شد و موسى نيز چنين كرد . مدتى دراز در صحرا سرگردان شد تا عاقبت به فضل خداوندى راه خود بيافت و اين غير از فرار او به مدين است و مدت ده سال درنگ در آن شهر .
/ 146 بدين گونه موسى مراحل آزمايشى را طى كرد . و از هر مرحله سربلند بيرون آمد . چون همهء مراحل را پشت سر گذاشت خداى تعالى وظيفهء رسالت را بر عهدهء او نهاد . موسى از پروردگارش چيزهايى طلب كرد كه در واقع اقرار به چيزهايى بود كه در وجود خود بود .
بنده هنگامى كه خداى خود را مىخواند و از او چيزى مىخواهد بايد وسائل رسيدن به آن مقصود را كه فراهم آوردنش از دست خود او بر مىآيد فراهم كند و آنچه را كه از فراهم آوردنش ناتوان است به خدا واگذارد . مثلا كسى كه از خدا طعام مىخواهد نبايد در خانه بيارامد تا در باز شود و كسى طعامش دهد بايد از جاى برخيزد زمينى مناسب پيدا كند ، زمين را شخم بزند و تخم بپاشد و آبش دهد و درو كند سپس گندم را آرد كند و نان بپزد و بخورد . البته براى طى اين راه طولانى بسا مشكلاتى پيش آيد كه مانع حركت او مىشود در اين موارد واجب است كه خدا را بخواند و از او بخواهد تا آن موانع از سر راهش بردارد .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 123
مساهمون: احمد آرام
ص١٢٣