/ 117
زمينهء كلّى سوره
نام اين سوره از نخستين كلمهء آن گرفته شده و در قرآن سورههايى هستند كه چنيناند . در برخى ديگر نام سوره از كلمه يا مطلب بارزى كه در آن هست گرفته شده . مثلا نام سوره « يس » از نخستين كلمهء آن است و نام سورهء « الطارق » از بارزترين كلمه آن .
اكنون اين سؤال پيش مىآيد كه سورهء « طه » در چه موضوعى است ؟
بعضى از مفسران معتقدند كه موضوع سورههاى قرآن همه توحيد و ايمان به حاكميت مطلق خدا بر زمين و آسمان و انسان است .
اين سخنى درست است ولى كامل و شامل نيست . در سورههاى قرآن موضوعات مهم ديگرى هم وجود دارد كه بعضى نيز به گونهاى مكرر در همهء سورهها آمده است . حال بايد به اين سؤال پاسخ داد كه اين تكرار را سبب چيست ؟
چه فرقى ميان آنهاست ؟ آيا براى شناخت يك شهر كافى است كه بگوييم از آجر و سمنت ساخته شده و خيابانهايش آسفالته است ؟ يا نه ، / 118 بايد نقشهء تفصيلى آن را بكشيم ، خيابانها و بازارهايش را مشخص كنيم ، جغرافياى طبيعى و اقتصادى و انسانى آن را بخوانيم تا معلوم شود كه با شهرهاى ديگر چه فرقى دارد .
علم همانا احاطه به دقايق امور و حدود اشياء است كه آن را از ديگر چيزها مميز مىسازد .
در علم تفسير نيز چنين است بايد صفات و خصوصيات مشخصهء هر سورهء را شناخت . آيهاى كه عينا در قرآن مكرر شده بر حسب موضع و مورد ، معانى متفاوت دارد . مىگويند
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
كه بر سر سورهها آمده هر يك معنى تازهاى