النحرير والمتضلع الخبير الفاضل التنكابني ، المقارب لعصر المؤلف ، المتوفى :
1302 ه ق .
قال قدس سره في ( قصص العلماء ) في ترجمة الشيخ الكبير كاشف الغطاء - أعلى
الله مقامه - ما لفظه بالفارسية :
پس از شيخ ولد اكبرش ( شيخ موسى ) بجاى شيخ نشست
وتدريس كرد ، كه الحق فقيهى بود فريد ووحيد وتالى وثاني پدرش
بود ، وتحقيقاتى كه از أو نقل نموده اند در غايت متانت ودقت بود .
وچون شيخ موسى عالم فانى را وداع نمود پسر دوم كه ( شيخ
على ) بأشد بجاى پدر نشست وتدريس ، وتلامذه بسيار در حوزه
آن بزرگوار بتحصيل اشتغال داشتند واورا ( محقق ثالث ) ناميدند .
وآنجناب در تأسيس قواعد كليه واستحكام آنها معدوم النظير ودر
تفريع فروع مانند پدر بزرگوار وحيد اعصار بود ، چنانكه شاهد بر
أين مدعا كتاب ( عناوين ) است كه از تأليفات ( سيد فتاح بن علي
مراغي ) است ، واو از شاگردان شيخ موسى وشيخ على است ،
وكتابش مقصور بر تأسيس قواعد كليه فقهية است وتسجيل آنها را
بادله ومواقع جريان آنها وتفريع فروع . وآنكتاب بهتر از ( قواعد )
شهيد است ، چه قواعد شهيد داراى قواعد كليه وتفريع است ، ليكن
قواعد را بادله اثبات نكرده بلكه بحكم ومصالح انجام داده . وكتاب
( عوايد ) حاجى ملا احمد نراقى اگر چه داراى قواعد كليه است ،
اما چند منقصت دارد : أول اينكه تفريع فروع آنكتاب كم است
وچندان فروع ندارد . دوم اينكه جميع قواعد را متعرض نشده بلكه
گويا داراى نصف قواعد كتاب عناوين است . سوم اينكه بسيار
دقايق فلسفية كرده وأكثر قواعد معروفه مسلمه را كه موروثه از
اسلاف اشراف فقهاء است بتدقيقات فلسفية دلالت انداخته واز
العناوين الفقهية — صفحة 8
مساهمون: الحسيني المراغي
ص٨