آنهاست ، و آن معانى نيز حقايق نوريه هستند كه به حسب تفاوت و مراتب عروجى و صعودى قرآن درجاتاند .
هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ
. « 1 »
وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا
. « 2 »
لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ
. « 3 »
فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى
. « 4 »
رَفِيعُ الدَّرَجاتِ
. « 5 »
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ
. « 6 »
مطلب مهّم و مفتاح فهم اينگونه حقايق صادر از اهل بيت عصمت و طهارت اين است كه دانسته شود علم و عمل انسان سازند ، و انسان ، به حكم محكم اتحاد مدرك و مدرك ، آنچه را آموخت و بدان كار بست اندوختهء او است كه خود همان است ،
لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى
. ما تفصيل آن را در كتاب دروس اتحاد عاقل به معقول بيان كردهايم و مبرهن نمودهايم و در اين رساله نيز به كلّياتى اشارت مىنماييم .
از حديث هفتم و هشتم مستفاد است كه مراد از نسيان سوره ضايع نمودن و ترك گفتن آن است يعنى بدان عمل ننمودن است .
در حديث سوم حضرت امام سجاد عليه السّلام آيات قرآن را تعبير به خزاين فرموده است و حق - سبحانه و تعالى - فرموده است
وَ لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
. « 7 » و فرمود :
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
. « 8 »
حال ، تدبّر شود كه از فرقان كتبى تنزيلى تا
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ
« 9 » را ، كه مخزن همه خزاين است ، چه اندازه عوالم و مراتب و مظاهر و درجات است . و از اينجا پى ببر كه نه فقط انسان داراى نفس ناطقهء مجرّد است ، بلكه نفس ناطقه را مقام فوق تجرّد است . خلاصه اينكه بنگر سعهء قلب انسانى تا چه حدّ است .
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ
. « 10 »
از حديث دوم و نظاير آن مستفاد است كه انسان را بعد از انفصال از بدن
هامش
( 1 ) - آل عمران 3 : 163 .
( 2 ) - انعام 6 : 132 .
( 3 ) - انفال 8 : 4 .
( 4 ) - طه 20 : 75 .
( 5 ) - غافر 40 : 15 .
( 6 ) - مجادله 58 : 11 .
( 7 ) - منافقون 63 : 7 .
( 8 ) - حجر 15 : 21 .
( 9 ) - واقعه 56 : 77 و 79 .
( 10 ) - شعرا 26 : 193 و 194 .