وثوق سلف صالح بودهاند در مدت بيست سال جمعآورى فرموده است و در ترتيب كتب و تبويب ابواب آنها ، حسن صنعتى به كار برده است كه عظمت مقام درايتش را در فهم روايت نشان داده است و در ترتيب روايات اصح را بر صحيح مقدّم داشت ، و تمام روايات آن مسند است و رجال سند در كتب رجالى شناخته شدهاند . اين كتاب آيتى است كه اگر بخواهيم به اندازه بينش اندكى كه دربارهء آن داريم از جلالت قدر و منزلت وى سخن بگوييم بايد رسالهاى و يا كتابى بنويسيم .
كتاب اول آن كتاب عقل و جهل است ، و دوم آن كتاب فضل علم ، و سوم كتاب توحيد ، و چهارم آن كتاب حجت است . در افتتاح و ترتيب همين چهار كتاب تأمل بفرمائيد كه تا چه اندازه تبحر علمى به كار برده است ، بر همين نسق است ترتيب تمام كتابها و بابها و روايات هر باب .
كتاب حجّت آن يك صد و سى باب است ، و هر باب آن متضمن رواياتى خاص در حجت است كه تقريبا وجه جامع آن روايات عنوان آن باب است كه از حاصل مضمون آنها اتخاذ شده است مثلا باب اول آن باب الاضطرار الى الحجة است . و باب پنجم آن باب أنّ الارض لا تخلو من حجة . و باب ديگر آن باب أنّ الائمة اذا شاؤوا أن يعلموا علموا . و باب ديگر باب الاشارة و النص الى صاحب الدار عليه السّلام . و باب ديگر آن باب مولد الصاحب عليه السّلام .
اماميه را در امامت أئمه اثنى عشر و در امامت و غيبت دوازدهم آن حضرت صاحب الامر عليهم السّلام كتاب كافى كافى است . بلكه با قطع نظر از جوامع روايى اماميه ، صحاح و سنن و جوامع روائى اهل سنت كفايت مىكنند .
منكر امامت اگر مسلمان است بايد با او از طريقى خاص سخن گفت ، و اگر غير مسلمان است از طريق ديگر ، چنان كه در نبوّت عامه كتب كلامى روى سخن با دهرى و طبيعى و ديگر فرق لا مذهب است ، و در نبوّت خاصه روى سخن با
انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 197
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٩٧