وقف براى اولاد ذكور و فرض عدم وجود وى
5550 . واقفى زمينهاى كشاورزى را به وقف خاصّ ، وقف اولاد كرده است به عبارت :
« بطناً بعد بطن و طبقاً بعد طبق » و توليت آن را پس از واقف به ارشد اولاد ذكور واگذار كرده و واقف مرده است و هيچ اولادى ندارد و برادرزاده و خواهرزاده دارد . آيا موقوفه به آنها ارث مىرسد ؟ اگر پاسخ منفى است ، مصرف موقوفه بايد چگونه باشد ؟
ج . اين وقف خاصّ به ارث به آنها نمىرسد . زيرا مراد از طبقاً عن طبق ، طبقات ارث نيست ؛ بلكه عطف بيان همان بطناً عن بطن است و چون نسل او منقرض شده ، توليت آن با حاكم شرع است و چون موقوف عليهم هم ندارد ، در وجوه برّ صرف مىشود .
مراد از عبارت « اولاد ذكور و احفاد و نوافل آنها »
5551 . در وقفنامهاى چنين آمده است : « وقف براى اولاد ذكور و احفاد و نوافل آنها ما تعاقبوا و تناسلوا » . آيا عبارت شامل اولاد اناث از احفاد و اعقاب طبقه اوّل مىشود ؟
ج . اطلاق عبارت براى پس از طبقهى اوّل كه بايد ذكور باشند ، در احفاد و اعقاب آنها ، اولاد اناث را هم مىگيرد .
وقف به شرط توليت واقف در طول زندگى
5552 . شخصى چند سال پيش منزلى را براى مسجد جامع وقف كرده و صيغهء وقف هم خوانده ، به شرط اينكه تا خود واقف زنده است ، اختيار وقف به دست او باشد و در اين چند سال اجارهى آن را هم داده است ، ولى بعداً براى ضرورتى كه براى اولادش پيدا شده ، مىخواهد آن را بفروشد و مصرف كند . آيا جايز است ؟
ج . اگر توليت آن را مادامالحيات براى خودش قرار داده و اجاره را به عنوان اجارهى وقف مىداده ، امر وقف تمام شده و مصرف آن در حاجتش جايز