نبش قبر براى استفاده از جسد و استخوان در آموزش
1427 . 1 ) آيا مىتوان براى تشريح ، جهت آموزش ، به علت كمبود جسد و استخوان ( كه بدون آنها آموزش امكانپذير نيست ) اقدام به نبش قبر غير مسلمان نمود ؟
ج . جايى كه نبش قبر مسلمان حرام است ، نبش قبر غير مسلمانى كه در ذمّه اسلام است نيز حرام است . در غير آنها با توقّف آموزش بر نبش قبر و عدم محذور ديگر ، جواز بعيد نيست .
2 ) در فرض فوق اگر دانسته نشود اين قبر متعلق به مسلمان يا غير مسلمان است ، نبش قبر مجاز است ؟
ج . با امارات ( نشانههاى معتبر ) كه تفحص از آنها مىشود ، تعيين مىشود كه اينها محكوم به حكم مسلماناند يا نه ( امارات مثل شهر اسلام و محلّهى مسلمين و امثال آن ) . در صورت عدم اماره با شروط ذكر شده جوازش دور نيست .
استفاده از استخوانهاى پيدا شده براى آموزش
1428 . در صورت كمبود جسد و استخوان ، آيا مىتوان استخوانهايى را كه در بيابانها و قبرستانها مىيابيم و يا به وسيلهى عمليات حفارى شهردارىها در سطح خاك ظاهر مىشوند ، ( چه متعلق به مسلمانان و چه غير مسلمانان ) مدتى جهت آموزش استفاده كرده و بعد از اتمام كار ، به يك مركز آموزشى هديه يا دفن كرد ؟
ج . در صورتى كه امارهاى بر اسلام پيدا شود ، در حكم مسلمانها هستند ، چه اسلام حقيقى چه اسلام حكمى ، در غير اين صورت با شروط ذكر شده اشكالى ندارد .
نبش قبر با آبگرفتگى قبر
1429 . فردى پدر خود را در ملك شخصى خود دفن نموده است . اكنون با گذشت ده سال