أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ
- پس آيا به باطل ايمان مىآورند . » و چنان مىپندارند كه روزى ده ايشان ثروتمندان يا دولت يا بتانند ؟
وَ بِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ
- و به نعمت خدا كفران مىورزند . » يعنى آن كسان را كه خدا نعمت به ايشان عطا كرده است ، مىبينى كه به نعمت او كفران نشان مىدهند و رو به سوى شركاى پندارى او مىكنند .
/ 95
اصرار براى چيست ؟
[ 73 ] آيا احمقى و گمراهى را مىبينى ؟ چگونه خداى آفريننده و رزّاق ترك مىكنند ، و به پرستش كسى يا چيزى مىپردازند كه رزقى در تصرف ندارد ، و نمىتواند رزق او را از ميان ببرد ؟ !
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَيْئاً وَ لا يَسْتَطِيعُونَ
- و به جاى خدا چيزى را مىپرستند كه رزقى از آسمانها و زمين براى دادن به ايشان در تصرف ندارند و از هيچ توانايى و استطاعتى برخوردار نيستند . » كلمهء استطاعت غالبا به معنى قدرتى است كه بشر به دست مىآورد ، در صورتى كه رزق و مالكيت گاه بدون رنج به دست مىآيد ، و بتان نه چيزى را مالكاند و نه قدرتى دارند ، يا به تعبير ديگر : قادر بر روزى دادن ، خواه كم باشد يا زياد و گسترده ؛ نيستند .
[ 74 ] چگونه آدمى خدا را به آفريدهاش تشبيه مىكند ؟
فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ
- براى خدا مثل نزنيد و مانند مجوييد . » كه بگوييد : فلانى روزى ما را مىدهد .
إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
- خدا مىداند و شما نمىدانيد . » خداوند مىداند كه او خالق رازق است ولى بشر هيچ نمىداند مگر آنچه خدا به دو آموخته ، پس آدمى حق ندارد خدايش را با خيال درآميزد و به وهمش درآورد يا كارش را از نظر كيف و مكان محدود سازد .