در واقع معنى اصلى تخوف همان تيقظ است كه عبارت از بيدار ماندن بر ترس و انتظار كشيدن براى پيشامدى هراس انگيز است ، چه انسان از آن مىترسد و تمام كوشش خويش را براى دورى جستن از آن به كار مىاندازد ، و به سبب دردى جسدى يا روانى كه برايش فراهم مىآيد از اين كار عاجز مىماند ، و بسا هست كه اين گونه از عذاب از هر گونهء ديگر دردناكتر است ، و به همين سبب پروردگار ما به بندگان خود اطمينان داده است كه او نسبت به بندگان خويش رؤوف و مهربان است .
فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
- پس ( بدانيد كه ) پروردگار شما رؤوف و مهربان است . » پس على رغم شايسته بودن آنان به عذاب تدريجى ، به رأفت و رحمت خويش پياپى نعمت خويش را به ايشان مىرساند .
/ 68
آيات آفرينش و حقيقت پرستش و عبوديت
[ 48 ] چرا بايد براى خدا شريك قايل شوند ؟ آيا همهء جهان سجده كننده به خدا نيست ، و در برابر مشيت و خواست او خضوع و خشوع نمىكند ؟ !
أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى ما خَلَقَ اللَّهُ
آيا به آنچه خدا آفريده است نگاه نكردهاند . »
مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ
- از چيزهايى كه سايههاى آنها از راست و چپ در حركت است . » طبرسى مىگويد : تفيؤ مصدر باب تفعل از فىء است ، و گفته مىشود ( فاء الفىء يفيء يعنى سايه پس از آن كه نور خورشيد آن را از بين برد ، بار ديگر به جاى خود باز گشت ) و بر آن اضافه مىكند كه : فىء چيزى است كه نور خورشيد آن را از ميان برده است ، و ظل به معنى سايهاى است كه نور خورشيد آن را از ميان نبرده است ، و از اين جا چنين نتيجه مىشود كه معنى آيه تمايل پيدا كردن سايههاى چيزها از طرف چپ و طرف راست است .