الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
- كسانى كه شكيبايى نشان دادند و به پروردگارشان توكل داشتند . »
راه معرفت و شناخت
[ 43 ] آنان دربارهء رسالت محمّد ( ص ) بدان جهت مجادله مىكردند كه او فردى همچون خود ايشان بود ، و آيا خدا هرگز مردانى را به رسالت برگزيده است كه به صورتى از ديگران تمايز و برترى داشته باشند ؟ !
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ
- و ما پيش از تو جز مردانى را به رسالت نفرستاديم كه به ايشان وحى مىكرديم . » بر انسان است كه خود به جستجوى حقيقت برخيزد ، پس اگر آن را نيافت در جستجوى كسى برآيد كه آن را يافته است ، از آن گونه كسان كه علم و معرفت شخصيت آنان را ساخته و پرداخته است ، و با شناخت آثار آشكار و نوشتههاى موجود در كتابها از جز خود تمايز پيدا كردهاند .
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
- پس ، اگر نمىدانيد ، از آن كسان كه مىدانند بپرسيد . » ولى اگر مىدانيد حق تقليد كردن از ديگران را نداريد ، به همان گونه كه پيروى از كسانى كه از بينات و زبر آگاهى ندارند نيز روا نيست ، يا اين كه چنين آگاهى را دارند ولى عملا از آن سودى نمىبرند و خود شخصا از وحى سودى و از پندهاى راهنماى آن بهرهاى نگرفتهاند . و اين آيه و آن كه پس از آن مىآيد ، شرطهاى تقليد را بيان مىكند و به عبارتى ديگر ، شرايط پيروى جاهل از عالم را معلوم مىسازد ، و آنها به حقايقى عقلى اشاره دارند كه جان بشر فطرتا آنها را مىپذيرد .
/ 61
شواهد و كتابها
[ 44 ] عالم طبيعت و دانشمند تاريخ و آگاه به طب و نظاير آن نمىتواند در