وحى پروردگار به ايشان وجود نداشت ، پس از اهل علم و كسانى سؤال كنيد كه بينات و دلايل و كتابهاى نازل شدهء خدايى را در ياد دارند . و قرآن كتاب و ذكرى است كه به محمد ( ص ) بدين منظور نازل شده است كه رسالتى را كه بر آنان به تدريج نازل شده بود براى ايشان توضيح دهد ، و عاليترين هدف برانگيختن عقلهاى مردمان است و برانگيختن آنان به تأمل و تفكر و انديشيدن .
شرح آيات :
علم دليل حقيقت است
[ 38 ] سياق قرآنى معمولا در ضمن يك سوره يا درس پيش از يك خطّ فكرى را پيروى مىكند ، بدان سبب كه كتاب خدا است و هيچ كارى آن را از پرداختن به كارى ديگر بازنمىدارد ، و چون در پايانهاى آيات اين درس از قرآن كريم تدبر كنيم ، بر ما آشكار مىشود كه سياق دربارهء علم با ما سخن مىگويد ، و علاوه بر آن از ايمان به بعث و رستاخيز ، و از هجرت كردن در راه خدا ، و از رسالت ، بلكه علم عنوان خط ارتباطى ميان موضوعهاى مختلف اين آيات مىشود ، بدان جهت كه علم مسئوليتى عظيم دارد كه مقرون با عمل باشد ، و به آن بانگ بردارد كه مردمان به ايمان روى آورند و چون پاسخى نشنيد به هجرت و مهاجرت در راه خدا بپردازد ، و اگر علمى مقرون به عمل نباشد قرآن آن را علم نمىخواند ، بدان سبب كه علم - در اسلام - روى هم انباشته شدن معلومات در حافظه نيست بدان گونه كه ، مثلا ، حسابگر ( كامپيوتر ) آنها را انبار مىكند ، بلكه كشف كردن دانستنيها با وضوح به نور عقل است . و در آن هنگام كه حقايق كشف مىشود ، عمل كردن به آنها نتيجهء فطرى علم است .
ولى آيا عمل كردن به علم آسان است ؟ هرگز . . . مگر در حديث شريف نيامده است كه :
« سخن ما دشوار است و دشوار به نظر مىرسد » .
پس در برابر عمل سدها و گردنههايى نفسانى و واقعى وجود دارد كه