براى مردمان سودمند است ، و شر آنچه براى آنان زيانمند ، پس اگر چيزى سبب رسيدن نفعى به من شود و به ديگران زيان برساند ، آن چيز شر است ، و مفهوم كلمه از آغاز مفهومى فراگير و اجتماعى بوده است ، و در اين شك نيست كه هر شر و بدى به شخص نفع مىرساند ، پس آيا مفهوم آن به سبب منفعت داشتن براى يك فرد يا براى مجموعهاى كوچك از فرزندان مجتمع انسانى عوض مىشود ؟ ! آيات كريمه دال بر اين حقيقت است كه : مصلحت حقيقى و منفعت صادقانه با قياس كردن به مجموع است ، و احكام شرعى صفات مطلقى براى بعضى از مفهومها قايل نمىشود ، پس مالكيت فردى سدى در برابر اسلام نيست ، و چنين است حرمت و احترام افراد ، با علم به اين كه من اهتمام اسلام را به مالكيت نفى نمىكنم ، ولى محدود به مصالح ديگران است ، و در آن هنگام كه زيان رساندن به ديگران آغاز شود ، حرمت و احترام مالكيت پايان مىپذير .
/ 465
در علاقه نسبت به نعمتها
نگرش اسلام به زندگى دنيا و وسايل آرايش آن چنين است كه : بسيارى از چيزهاى زندگى دنيا براى انسان مفيد به نظر مىرسد ، ولى در نظر خدا از آن روى غير مفيد است كه از آينده و مستقبل آنها آگاهى دارد ، پس اگر بشرى شراب بنوشد ، و بر سفرهء قمار بنشيند ، و اموال يتيمان را بخورد ، در آن حال كه چنين مىكند براى او مفيد است ، ولى از طريق آن به عواقب بسيار بدى گرفتار مىشود ، و عكس آن نيز درست است ، پس كدام يك از اين دو بهتر است ، انسان تندرست يا انسان بيمار ؟
گاه چنين پيش مىآيد كه انسان بيمار افضل و بهتر است ، چه در دولت ايجاد كنندهء ترس و هراس ، انسان سالم به زندان افكنده مىشود ، اما بيمار در خانهء خود در امان است ، و بعضى از اوقات نگرش و نظر ما نسبت به زندگى غير حكيمانه است ، چه از نظر نديدن آينده به دوست داشتن چيزى مىپردازيم كه براى ما زيانبخش است ، و از چيزى بدمان مىآيد كه براى ما سودمند است . هرگز . . . آنچه