/ 461
اين است تأويل آنچه بدان شكيبايى نتوانستى
رهنمودهايى از آيات :
تا اين جا با خضر بوديم كه به موسى درس علم عملى مىداد ، و او را به فهم زندگى و تحمل مسئوليتها و تدبر در عواقب پيشامدهاى آن آزموده و آماده مىساخت ، و ديديم كه چگونه موسى ، هر وقت عملا انجام يافتن عملى را مخالف با ظواهر شريعت مىديد از خشم افروخته مىشد ، تا آن جا كه خضر به موسى گفت : «
هذا فِراقُ بَيْنِي وَ بَيْنِكَ
» ، ولى - پيش از جدايى - اين قضايا را كه به نظر تو پيچيده و غامض مىنمود ، برايت تفسير خواهيم كرد ، و به بيان آنها ، يكى پس از ديگرى ، پرداخت .
از اين جا بر ما آشكار مىشود كه بعضى از احكامى كه خدا به پيامبران گرامى خويش انجام دادن آنها را فرمان مىدهد ، با احكامى كه مردمان عادى را به اجراى آنها فرمان داده است ، اختلاف دارد ؛ كشتى مالك خاص داشت ، و احترام مالكيت واجب است ، ولى خضر با استمداد از خدا آگاهى پيدا كرده بود كه پادشاهى هر كشتى سالم را غصب مىكرد ، و همين علم او را به فرمان خدا بر آن داشت كه آن كشتى را سوراخ و معيوب سازد ، تا در دست صاحبان فقير آن باقى بماند ، چه آن پادشاه كشتيهاى عيبناك را غصب نمىكرد .
بنا بر اين ، احترام نفس واجب است ، ولى احترام محدود به نرسيدن ضرر آن / 462 به ديگران است ، اما اگر نفس زيانكار باشد ، خداوند متعال به صاحبان امر از جانب خودش اجازه مىدهد كه آن نفس را هلاك سازند ، و مجتمع را از شرّ آن