يك امر در برابر تحمل دشواريهاى علم پيدا كردن نسبت به آن امر صبر نشان نمىدهند ، و در نتيجه علم سبب آسيب ديدن به ايشان مىشود و سبب دست يافتن به فهمى مىشود كه گاه نسبت به آن كافرند .
/ 456 [ 69 ]
قالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ صابِراً وَ لا أَعْصِي لَكَ أَمْراً
- گفت ( موسى ) كه به خواست خدا مرا بردبار خواهى يافت و نسبت به فرمان تو نافرمان نخواهم شد . » بدين گونه موسى به صبور بودن و پيروى كردن از استاد خود تعهد سپرد ، پس مثل عالم همچون مثل درختى باردار است كه چون تكان داده شود ، تو را از ميوههاى خود بهرهمند مىسازد ، و آن كه مىبايستى برنامهء آموزش تو را تنظيم كند عالم است نه شخص خودت .
موسى ( ع ) بردبارى خويش را منوط به مشيت الاهى كرد و گفت :
سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ صابِراً
چه اين را مىدانست كه بر آدمى دشوار است كه در چنين ايستگاهها ، صبر كردن بر آسيبهايى كه به سبب پيدا كردن معرفت نسبت به واقعيت مجهول به او مىرسد ، دشوار است .
[ 70 ]
قالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلا تَسْئَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً
- ( خضر ) گفت : اگر با من روانه شدى ، دربارهء چيزى از من پرسش مكن ، تا خودم دربارهء آن چيزى به تو بگويم . » عالم ( عليه السلام ) در آن هنگامى كه موسى را به قبول چنين شرطى دعوت كرد ، در واقع به اين امر اشاره مىكرد كه بر دانشمندان لازم است كه از آغاز شروع به تعليم قرار كار خود را با شاگرد خود مقرر دارند ، از آن روى كه استاد است كه برنامه و روش كار و تدريس را تنظيم مىكند .
اولا : يك كشتى را سوراخ كرد
[ 71 ]
فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها
- پس به راه افتادند ، و چون بر كشتى سوار شدند ، ( خضر ) آن را سوراخ كرد . »